Odkrycie naukowców w Norwegii: agresywny rak ma własny „podpis”. To odkrycie może pomóc pacjentom

Rak prostaty jest obecnie najczęściej diagnozowanym nowotworem u mężczyzn w krajach zachodnich. Śmiertelność w ostatnich dekadach wyraźnie spadła, wynika z danych Norweskiego Rejestru Nowotworów przy Norweskim Instytucie Zdrowia Publicznego. Mimo to w krajach nordyckich w latach 2018–2022 zmarło z powodu choroby 16 649 mężczyzn poniżej 85. roku życia. Nowe odkrycie może wpłynąć na sposób diagnozowania pacjentów.

Badania przeprowadził zespół z NTNU w Trondheim. Naukowcy przeanalizowali próbki tkanek prostaty pacjentów, u których wcześniej rozpoznano raka. Materiał pochodził sprzed 10–15 lat. Uwzględniono zarówno przypadki łagodnej, jak i agresywnej postaci choroby.

Wyniki opublikowano na łamach "Nature Communications". Autorzy badania wykazali, że agresywny rak prostaty ma unikalny wzorzec ekspresji genów. Towarzyszą mu zmiany metaboliczne oraz stan zapalny. Procesy zachodzą nie tylko w obrębie samego guza, lecz także w otaczającej go, pozornie zdrowej tkance. Zdaniem badaczy taki zestaw cech biologicznych wyraźnie odróżnia agresywną postać choroby od łagodnych form raka prostaty.

Profesor May-Britt Tessem z NTNU wskazuje, że obecnie brakuje wystarczająco precyzyjnych metod rozróżniania typów raka prostaty. U większości pacjentów choroba rozwija się wolno. U części chorych ma jednak agresywny przebieg i prowadzi do nawrotów, nawet po leczeniu chirurgicznym. Nowo zidentyfikowane markery mogą pomóc w rozpoznaniu tej grupy pacjentów.

Celem dalszych prac jest poprawa diagnostyki oraz ograniczenie nadmiernego leczenia. Terapie onkologiczne mogą prowadzić do powikłań, takich jak nietrzymanie moczu czy zaburzenia potencji. Badacze zakładają, że w przyszłości możliwe będzie proste badanie przesiewowe.

Zespół z NTNU podkreśla, że konieczne są kolejne badania nad mechanizmami biologicznymi odpowiedzialnymi za agresywny przebieg choroby. Naukowcy chcą sprawdzić, czy odkryte sygnatury genetyczne mogą stać się podstawą nowych terapii. Równolegle w Norwegii rozwijane są programy badań przesiewowych, których celem jest wcześniejsze wykrywanie raka prostaty.