Norweski ekonomista chce prostej reakcji na kryzys: dajcie ludziom pieniądze

Ekonomiści obserwują skutki gwałtownego wzrostu cen ropy na światowych rynkach. Według Jana Ludviga Andreassena może to przełożyć się na wyraźny wzrost inflacji w Norwegii. Wcześniej prognozowano, że indeks cen konsumpcyjnych wzrośnie w tym roku o 3 proc. Teraz ekonomista ocenia, że wzrost może sięgnąć nawet 4 proc. Oznaczałoby to wyraźny wzrost kosztów życia gospodarstw domowych.

Andreassen wskazuje na łamach E24, że ceny paliw już zaczęły rosnąć. Jego zdaniem w kolejnych miesiącach może to przełożyć się na droższą żywność. Ceny mogą rosnąć szczególnie pod koniec roku, w okresie jesiennym i przed świętami. Jeśli obecna sytuacja się utrzyma, wzrost cen może być wyraźny.

Ekonomista zwraca uwagę także na inne czynniki. Duża część światowej produkcji nawozów sztucznych pochodzi z krajów Zatoki Perskiej. Konflikt w regionie może podnieść koszty ich wytwarzania. To z kolei zwiększy koszty produkcji rolnej. Według Andreassena przełoży się to ostatecznie na wyższe ceny żywności.

Andreassen przypomina sytuację z 2022 roku, kiedy gwałtownie wzrosły ceny energii i żywności. Wprowadzono wtedy system dopłat do prądu. Jego zdaniem mechanizm nie rozdzielił korzyści z kryzysu w sposób równy między obywateli.

Proponuje cztery tymczasowe działania. Pierwszym byłoby obniżenie VAT na żywność i paliwo. Drugim podniesienie świadczeń socjalnych. Trzecim wprowadzenie ulg podatkowych. Czwartym rozwiązaniem byłaby bezpośrednia wypłata kilku tys. koron dla gospodarstw domowych.

Trond Døskeland z Norweskiej Szkoły Ekonomii podchodzi do prognoz ostrożniej. Jego zdaniem jest zbyt wcześnie, by oceniać pełne skutki obecnej sytuacji. Podkreśla, że rynki często reagują gwałtownie na pierwsze informacje o kryzysie.

Ekonomista zwraca uwagę, że podobne napięcia zwykle szybko się stabilizują. Według niego obecne obawy mogą być częściowo przesadzone. Døskeland porównuje to do kłótni w związku, która nie zmienia całej relacji. Jego zdaniem trzeba poczekać na dalszy rozwój wydarzeń.

Andreassen ostrzega jednak, że reakcja władz nie powinna być spóźniona. Według niego podczas kryzysu energetycznego decyzje podejmowano zbyt późno. Tym razem działania mogłyby zostać uruchomione szybciej, zanim wzrost cen w pełni dotknie gospodarstwa domowe. W jego ocenie tymczasowe mechanizmy wsparcia można byłoby łatwo wycofać, gdy sytuacja na rynkach się ustabilizuje.