170 tys. pracowników może strajkować w Norwegii. Wraca spór sprzed dwóch lat

16 kwietnia ruszyły rozmowy między państwem a czterema głównymi organizacjami związkowymi. Do negocjacji przystępują związki zawodowe Akademikerne stat, LO stat, YS stat oraz Unio. Tegoroczne negocjacje mają charakter główny (hovedoppgjør). Obejmują całość układu zbiorowego. Dotyczą wynagrodzeń i innych warunków pracy dla 170 tys. zatrudnionych. Termin zakończenia rozmów wyznaczono na 30 kwietnia. W razie braku porozumienia sprawa trafi do mediatora państwowego.

Jednym z głównych punktów spornych jest struktura układów zbiorowych. Państwo chce połączenia dwóch obowiązujących umów w jedną. Związki zawodowe mają różne stanowiska w tej sprawie. Różnice dotyczą także podziału podwyżek. Chodzi o to, jaka część wynagrodzenia ma być ustalana centralnie, a jaka lokalnie.

Ekspertka Fafo (norweski instytut badawczy), Kristine Nergård jest badaczką specjalizującą się w negocjacjach płacowych, wskazuje na rozbieżne interesy organizacji pracowniczych. Każda z nich reprezentuje inne grupy zawodowe. To wpływa na podejście do systemu płac. Część opowiada się za większą rolą negocjacji lokalnych. Inni chcą silniejszych mechanizmów centralnych. Różnice utrudniają osiągnięcie kompromisu.

Nergård nie wyklucza ponownego strajku. Podkreśla, że problemy z poprzedniego cyklu negocjacyjnego nie zostały rozwiązane. Strajkowali m.in. policjanci, naukowcy, wykładowcy, weterynarze i meteorolodzy. Interwencja minister pracy Tonje Brenny zakończyła część protestów.

Nierozwiązany konflikt z 2024 roku dotyczy zasad ustalania wynagrodzeń w sektorze państwowym. Strony nie osiągnęły porozumienia, czy płace powinny być negocjowane głównie lokalnie, czy centralnie. Spór obejmuje także utrzymanie dwóch odrębnych układów zbiorowych lub ich połączenie w jeden. Różnice wynikają z interesów poszczególnych organizacji związkowych. Brak zgody w tych kwestiach doprowadził do strajku i pozostaje aktualny w negocjacjach w 2026 roku.

Przedstawiciel Unio (centrala związków zawodowych zrzeszająca pracowników z wyższym wykształceniem), Steinar Sæter, deklaruje umiarkowany optymizm. Liczy na wzrost wynagrodzeń powyżej poziomu cen. Oznaczałoby to realny wzrost płac. Zaznacza, że szczegóły żądań nie są publiczne. Jednocześnie ostrzega przed możliwością eskalacji sporu. Wskazuje, że powrót do scenariusza sprzed dwóch lat zwiększy ryzyko strajku.

Przed rozpoczęciem negocjacji państwo i LO stat nie komentowały stanowisk. Rozmowy dotyczą także zasad kształtowania wynagrodzeń w kolejnych latach. Ustalenia z tego etapu mogą wpłynąć na przebieg przyszłych negocjacji.