Strona korzysta z plików cookies

w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Przejdź do serwisu

Rozlicz podatek za 2023

Życie w Norwegii

Dziś wypada Luciadagen. To jedno z najbardziej charakterystycznych świąt w Skandynawii

Redakcja

13 grudnia 2023 11:30

Udostępnij
na Facebooku
2
Dziś wypada Luciadagen. To jedno z najbardziej charakterystycznych świąt w Skandynawii

Luciadagen to święto światła. Św. Łucja to patronka ociemniałych. stock.adobe.com/standardowa/bzzup

13 grudnia w Szwecji i Norwegii obchodzi się dzień św. Łucji – jedno z najpiękniejszych i najbardziej charakterystycznych skandynawskich świąt. Luciadagen uznaje się za rozpoczęcie radosnego okresu przygotowania do Bożego Narodzenia.
Reklama
Już 13 grudnia Norwegowie, na pamiątkę męczennicy z Syrakuz, będą obchodzić Santa Lucia, czyli Dzień świętej Łucji. Choć patronuje mu katolicka święta, w Skandynawii ma ono więcej wspólnego z przygotowaniem do Bożego Narodzenia.

Luciadagen to święto światła, które obchodzi się uroczyście między innymi w wielu norweskich szkołach i przedszkolach. Zgodnie z kalendarzem juliańskim 13 grudnia wypadała najdłuższa noc w roku, a dla pierwszych chrześcijan Łucja stała się symbolem nadejścia dłuższych i jaśniejszych dni.

Luciadagen zwiastuje Boże Narodzenie

Do Skandynawii święto przywędrowało w XIX wieku z Włoch, choć niektórzy wskazują, że stało się to za pośrednictwem Niemiec. Luciadagen najbardziej upodobali sobie Szwedzi, którzy nadali mu własny charakter. Wprowadzili m.in. wybór jasnowłosej dziewczyny, która dostaje rolę świętej Łucji, a także pochód witających ją dzieci. Z czasem pozostałe kraje skandynawskie, w tym Norwegia, zaczęły obchodzić to święto w podobny sposób jak w Szwecji. Santa Lucia, a po norwesku właśnie Luciadagen, to święto bardziej świeckie aniżeli religijne. Bowiem wbrew temu, że jest to dzień upamiętniający świętą i męczennicę, to tak naprawdę w Skandynawii niewiele ma z nią wspólnego. Święto przypada w okresie Adwentu, przez co pełni rolę przygotowania i radosnego oczekiwania na Boże Narodzenie.

Można tu również znaleźć wyraźne związki z pogańskimi wierzeniami. Według ludowych wierzeń (nie tylko skandynawskich, ale również słowiańskich), 13 grudnia jest dniem szczególnym. Nazywany jest lussinatt i uchodzi za najkrótszy i najciemniejszy dzień w roku (co prawdą jednak nie jest, bo tym dniem jest 21 grudnia). Według legend, tego dnia pojawiają się duchy i oddziałują różne moce. Warto dodać, że Lussi jest zarówno nazwą tej nocy, jak i demonicznej bogini z wierzeń skandynawskich, która ma się w tym czasie ujawniać. Luciadagen ma więc wymiar symboliczny i wyraża przejście między ciemnym, zimowym czasem a czasem jaśniejszym, w którym wydłuża się dzień i zwiększa ilość światła. Obchody święta w Skandynawii podkreślają ten symboliczny wymiar, pokazując zarówno oczekiwanie na światło, jak i jego powitanie.

Światło oznacza w tym przypadku zarówno wierzenia pogańskie (afirmacja światła), jak i chrześcijańskie (światło, na które się czeka, można również rozumieć jako zapowiedź narodzin Chrystusa, a więc Bożego Narodzenia). Luciadagen obchodzi się uroczyście np. we wszystkich norweskich szkołach. Mają radosny charakter i szczególną oprawę. Z pewnością jest to jedno z najładniejszych świąt skandynawskich.
Orszakowi przewodzi zawsze Luciabrud, zgodnie z tradycją jasnowłosa dziewczyna przybrana w wieniec ze świecami lub lampkami.

Orszakowi przewodzi zawsze Luciabrud, zgodnie z tradycją jasnowłosa dziewczyna przybrana w wieniec ze świecami lub lampkami.Źródło: wikimedia.org / Claudia Gründer /CC BY-SA 3.0

Kto zostanie Luciabrud?

Sposób świętowania zmieniał się w różnym czasie. W XIX i na początku XX wieku w zachodniej Szwecji dzień ten rozpoczynał się od wejścia ubranej na biało kobiety z wieńcem na głowie, na którym były umocowane zapalone świece. Tak przystrojona dama wnosiła uroczyście śniadanie i budziła pozostałych domowników. Współczesne świętowanie odbywa się głównie w przedszkolach i szkołach. Najważniejszym elementem świętowania 13 grudnia jest pochód, w którym wszystkie osoby ubrane są na biało. Nieodłącznymi elementami tego święta są: wybór dziewczynki odtwarzającej rolę Łucji (Luciabrud) oraz pochód witających ją ubranych na biało dzieci. Chłopcy mają na głowach szpiczaste kapelusze ozdobione gwiazdami i nazywają się stjernegutter (dosł. gwiazdowi chłopcy), dziewczynki - wieńce.

W szkole dzieci dużo wcześniej ćwiczą swoje role. Luciabrud występuje w najładniejszym stroju, ma długą, białą sukienkę i wianek z zapalonymi lampkami, które są bezpieczniejszą wersją świeczek dla dzieci. W czasie pochodu śpiewa się piosenki, w szczególności Luciasangen, która ma również tytuł Santa Lucia. Piosenka pochodzi tak naprawdę z Włoch, jednak doczekała się tłumaczeń we wszystkich językach skandynawskich. Co ciekawe w niektórych placówkach zaczęto wybierać osobę przewodzącą orszakowi poprzez losowanie. Wszystko po to, aby nie mogło być mowy o dyskryminacji ze względu na płeć czy wygląd – w efekcie jako Luciabrud można czasem zobaczyć też chłopca lub ciemnowłosą dziewczynkę.
Santa Lucia // DR PigeKoret (LIVE)

Svart senker natten seg
I stall og stue
Solen har gått sin vei,
Skyggene truer
Inn i vårt mørke hus
Stiger med tente lys,
Santa Lucia, Santa Lucia

Natten er mørk og stum
Med ett det suser
I alle tyste rom
Som vinger bruser
Se, på vår terskel står
Hvitkledd med lys i hår
Santa Lucia, Santa Lucia

Mørke skal flykte snart
Fra jordens daler
Slik hun et underfullt
Ord til oss taler
Dagen skal atter ny
Stige av røde sky
Santa Lucia, Santa Lucia~Norweski tekst piosenki Santa Lucia

Nieodłącznym i bardzo lubianym elementem tego święta są również Lussekatter, czyli specjalne bułeczki z rodzynkami i kardamonem, które zawdzięczają swój intensywny żółty kolor dodatkowi szafranu. W szkołach zastępują je zazwyczaj zwykłe bułeczki z rodzynkami (norw. boller).

stoc.adobe.com/standardowa/ezoom

Męczennica, patronka, święta

Święta Łucja (281-304) pochodziła z majętnej rzymskiej rodziny z Syrakuz na Sycylii. Gdy zachorowała jej matka, dziewczyna wyprosiła łaski u świętej Agaty. W zamian za to uzdrowienie złożyła śluby czystości. Dlatego odrzuciła kandydata, którego przeznaczono jej na męża. Odtrącony zalotnik wykorzystał panujące w tamtym czasie nastroje antychrześcijańskie i zemścił się, donosząc władzom, że Łucja jest chrześcijanką. Dziewczynę aresztowano i torturowano, zmuszając do porzucenia wiary. Nie odstąpiła od chrześcijaństwa. Spotkała ją za to najbardziej surowa kara – dziewczynę ścięto w wieku 23 lat. Z jej męczeństwem wiąże się wiele legend i niepotwierdzonych faktów, jak np. ten, że kiedy na mocy wyroku skazano ją na zamknięcie w domu publicznym i uprawianie prostytucji, aby uniknąć tego losu, oszpeciła się, wydłubując sobie oczy.

W ikonografii przedstawia się św. Łucję w stroju rzymskiej niewiasty, z palmą męczeństwa w jednej ręce i płaskim naczyniem w drugiej, na którym znajduje się dwoje oczu. Atrybutami świętej Łucji jest między innymi lampka oliwna lub świeca. Jej imię - w oryginalnym brzmieniu Lucia - oznacza światło (od łac. lux), co ma kluczowe znaczenie w obchodach jej święta w Skandynawii.
MojaNorwegia
Reklama
Gość
Wyślij
Komentarze:
Od najnowszych
Od najstarszych
Od najnowszych


jan kaczmarek

13-12-2023 12:35

Brrrr, ponuro, ciemno, strasznie, itd, jak wszystko co związane z religią, zabobonem i Ciemnogrodem...
Brakuje tylko Świętej Inkwizycji, amen.

Mari Dzins

13-12-2021 17:47

Czemu tak późno dodaliście ten artykul? Złożyłbym życzenia moim norsk venner w pracy..

Reklama
Facebook Messenger YouTube Instagram TikTok