Europejskie prawo w martwym punkcie: norweskie urzędy winne skandalu zasiłkowego

W podsumowaniu napisano, że brak krytycznego myślenia, dobrej organizacji i zachowania zgodnego z obowiązkami wielu organów sprawiły, że znaczenie europejskiego prawa przez długi czas znajdowało się w martwym punkcie. Poza NAV na krytykę zasłużyły zarówno ministerstwa, prokuratura, prawnicy, sądy – w tym Sąd Najwyższy – jak i środowisko akademickie. W raporcie widnieje stwierdzenie, że instytucje te pozwoliły na błędną interpretację, która doprowadziła do niewłaściwych praktyk przez lata.

W efekcie wielu osobom niesłusznie wstrzymano wypłatę zasiłków bądź wysłano żądanie zwrotu składek na ubezpieczenie społeczne. Część beneficjentów oskarżono o narażanie zabezpieczenia społecznego, a niektórzy zostali nawet skazani na karę pozbawienia wolności za przebywanie w innym kraju EOG bez zgody NAV, co stanowiło do tego niewłaściwą podstawę.

Poszkodowane były osoby pobierające zasiłki chorobowe, opiekuńcze i rehabilitacyjne. W rzeczywistości urząd nie może odmówić ludziom tych świadczeń, ponieważ przebywają w innym kraju EOG, jednak Norwegia ustaliła swoje własne ustawodawstwo, chociaż faktycznie powinna ustąpić miejsca przepisom EOG.

Skandal zasiłkowy wybuchł pod koniec października 2019 roku. Wówczas odkryto, że NAV od wielu lat błędnie interpretował rozporządzenie dotyczące krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i niesłusznie wstrzymywał wypłaty niektórych zasiłków poza granice Norwegii.

Wykryte nieprawidłowości wynikały ze złej interpretacji europejskiego rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego dla krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Zgodnie z nim członkowie norweskiego systemu ubezpieczeń mają możliwość zatrzymania prawa do świadczeń z NAV również podczas pobytów w krajach Unii Europejskiej i EOG. 

Tymczasem Urząd Pracy i Polityki Socjalnej już od 2012 roku odmawiał wypłaty świadczeń za granicę, niezależnie od tego, czy pobyt poza Norwegią był tymczasowy, czy stały. W wyniku takich praktyk pokrzywdzonych zostało przynajmniej 2400 mieszkańców Norwegii, dla części z których sprawy zakończyły się nawet wyrokami sądu – w tym karą więzienia. Teraz NAV ponownie analizuje wszystkie sprawy i wypłaca poszkodowanym niesłusznie odebrane kwoty.