Polityka
|
Emil Bogumił
|
14 września 2025 10:52
Ropa, podatki i... darmowy dentysta. Te spory mogą pogrążyć nowy rząd
Premier Jonas Gahr Støre stoi przed trudnymi negocjacjami w obozie centrolewicowym. Partie różnią się w sprawach ropy i gazu, inwestycji Oljefondet, rynku energii, opieki stomatologicznej i systemu podatkowego. Od tego, czy uda się znaleźć kompromis, zależy stabilność nowego rządu.
Partia Pracy poprawiła wynik sprzed czterech lat, jednak rozdrobnienie wśród pozostałych partii bloku może powodować trudności związane z budową stabilnego rządu.
Fot. Stine Østby (Flickr.com, CC BY-NC 2.0)
Jednym z kluczowych punktów napięcia jest kwestia dalszych poszukiwań ropy i gazu. Partia Pract (Arbeiderpartiet) chce kontynuować poszukiwania i produkcję, uzasadniając to rolą Norwegii jako ważnego dostawcy energii dla Europy. Zieloni domagają się planu wycofania się z przemysłu naftowego, a Socjalistyczna Lewica postuluje całkowite zatrzymanie nowych poszukiwań.
Centrum wskazuje na potrzebę długoterminowego, stabilnego podejścia do sektora naftowego. To jedyne ugrupowanie bloku centrolewicowego, którego w kwestii przemysłu wydobywczego prezentuje podobne postulaty do Partii Pracy.
Oljefondet, Izrael i prąd kośćmi niezgody
Drugim ważnym sporem są inwestycje norweskiego Funduszu Naftowego (Oljefondet) w Izraelu. Socjalistyczna Lewica żąda, by fundusz wycofał wszystkie inwestycje związane z firmami wspierającymi działalność uznawaną za naruszenie praw człowieka. Partia Pracy nie planuje całkowitego wycofania się z inwestycji w tym kraju.
Kolejnym spornym obszarem jest kwestia kontroli krajowej nad rynkiem energii. Centrum i Czerwoni domagają się większej suwerenności i ograniczenia wpływu rynku europejskiego. Partia Pracy zaznacza, że chce utrzymać eksport energii i współpracę międzynarodową.
W 2021 roku do politycznej zgody wystarczyły jedynie głosy Partii Centrum. Przy tworzeniu budżetu współpracowali politycy Socjalistycznej Lewicy./zdjęcie poglądowe, Fot. materiał prasowe Partii Pracy
Opieka społeczna i podatki na celowniku
Kolejnym obszarem sporu są reformy opieki społecznej i zdrowotnej, w szczególności postulaty Czerwonych i Socjalistycznej Lewicy dotyczące darmowej opieki stomatologicznej. Partia Pracy rozważa rozszerzenie usług publicznych w tym zakresie, ale nie zgadza się, by zwiększyć w tym celu podatki. Wylicza się, że koszty dla państwa mogłyby wynieść między 4,2 a 12,7 mld NOK rocznie.
Ostatnim z pięciu najbardziej kontrowersyjnych tematów jest porozumienie podatkowe. Partia Pracy dąży w tej kwestii do zmian na rzecz rozwoju gospodarczego, które miałyby odbyć się przy udziale wszystkich ugrupowań parlamentarnych. Pozostałe partie czerwono-zielone domagają się podwyżki danin państwowych, m.in. podatku majątkowego.
Rozbieżności poglądów między Ap a SV, Rødt, Sp i MDG pokazują, że osiągnięcie wspólnego stanowiska będzie wymagało negocjacji i kompromisów. Premiera Støre czeka zadanie pogodzenia interesów środowisk proekologicznych oraz tych partii, które widzą rolę Norwegii jako kluczowego dostawcy energii w Europie. Ostatecznie zdolność ugrupowań do porozumienia zdecyduje o stabilności przyszłego rządu.
Jak oceniasz ten artykuł?