Eksperci ostro o budżecie Norwegii. Wyliczają, jak zaoszczędzić 40 miliardów koron

Rada Doradcza ds. Analiz Polityki Fiskalnej ocenia długoterminową stabilność finansów Norwegii. Sprawdza zgodność polityki fiskalnej z obowiązującymi zasadami. Opinia na 2026 rok została przedstawiona 3 lutego. Zawiera zalecenia dotyczące wydatków publicznych i systemu podatkowego.

Budżet na 2026 rok opiera się na jednorazowych dochodach. Uwzględnia cofnięcie rezerw na straty przekraczających 5 mld koron. Komisja wskazuje na selektywne zmiany szacunków. Mają one być sprzeczne z intencją reguły wydatkowej. Zwrócono uwagę na odstępstwo od dobrej praktyki budżetowej.

W opinii ponownie pojawia się postulat przeglądu zasad stosowania reguły wydatkowej. Komisja wskazuje na szybki wzrost wydatków na obronność. Podkreśla ryzyko słabej kontroli kosztów. Inwestycje powinny mieścić się w ramach budżetowych. Powinny też uwzględniać przyszłe koszty utrzymania. Analiza obronna z 2025 roku wskazuje, że obecnie nie jest to spełnione.

Komisja zwraca uwagę na sposób definiowania tzw. przestrzeni fiskalnej. Wskazuje, że nie jest ona wielkością stałą. Przy wdrożeniu rekomendacji mogłaby się znacząco zwiększyć. Propozycje po stronie wydatków mają uwolnić ponad 40 mld koron rocznie. Dodatkowo wskazano ulgi podatkowe przekraczające 50 mld koron.

W inwestycjach transportowych odnotowano spadek efektywności. Nakłady są wyższe niż w porównywalnych krajach. Tylko jedna piąta projektów z Narodowego Planu Transportowego 2025–2036 ma dodatnią korzyść netto. Komisja wskazuje, że nowe projekty powinny ruszać wyłącznie przy dodatniej opłacalności społeczno-ekonomicznej. W części poświęconej rynkowi pracy podkreślono niską aktywność zawodową osób w wieku 40 i 50 lat. Autorzy zauważyli, że wielu pracowników często korzysta ze zwolnień lekarskich, co obciąża rynek pracy.

W dokumencie odniesiono się także do rynku energii elektrycznej. Mechanizmy dopłat do prądu dla gospodarstw domowych mają osłabiać sygnały cenowe. Jednocześnie wskazano na brak wsparcia dla przedsiębiorstw. Komisja podkreśla, że system emerytalny powinien nadal wspierać dłuższą aktywność zawodową.