Polska i Węgry pozbawione Funduszy EOG? Norwegia domaga się nowego mechanizmu

– Negocjacje mogą być trudniejsze niż zwykle. Chodzi o niepokój dotyczący stanu demokracji w Polsce i na Węgrzech – przyznają dziennikarze Nationen. Anniken Huitfeldt zapewniła, że jeśli Norwegia ma przekazać któremuś z państw środki, poszczególne rządy muszą realizować uznane w Europie demokratyczne wzorce. – Nie mamy ochoty na konflikt z UE. Nie odpuścimy jednak naszych żądań dotyczących poszanowania praworządności oraz niezależności od władzy społeczeństwa obywatelskiego. Musimy trzymać się naszych zasad. Mamy również poparcie wśród krajów unijnych – przyznała minister w rozmowie z NTB.

Szefowa resortu spraw zagranicznych nie wyjawiła, jakie konkretnie zasady miałyby zostać spełnione, by Norwegia przekazała Fundusze EOG. Jak informuje NTB, rząd kraju fiordów domaga się wprowadzenia mechanizmu, który umożliwi zamrożenie wypłaty środków w przypadku naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa. MSZ podnosił tą kwestię w październiku i w listopadzie, podczas spotkania z przedstawicielami Komisji Europejskiej oraz w trakcie obrad Stortingu. Partia Konserwatywna zaproponowała, by nowy mechanizm stał się zapisem zawarty w porozumieniu dotyczącym wypłat Funduszy EOG. Anniken Huitfeldt nie ujawniła, czy będzie domagać się tego od partnerów unijnych.

Kolejnym elementem negocjacji będzie wysokość środków przekazana państwom unijnym. Te uzależnione będą m.in. od porozumienia w sprawie dostępu do rynku morskiego i produktów morskich. Norweski rząd, za sprawą m.in. postulatów Partii Centrum, miałby nie dopuścić do zwiększenia kwoty Funduszy EOG. Najprawdopodobniej na takie rozwiązanie naciskać będzie Unia Europejska.

Fundusze EOG, a właściwie Mechanizm Finansowy EOG i Norweski Mechanizm Finansowy, zakłada zmniejszanie nierówności społeczno-ekonomicznych w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). Korzysta z niego 15 państw Europy Środkowej i Wschodniej. Środki wypłacane są przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w zamian za dostęp do rynku wewnętrznego UE. W latach 2014-2021 państwa przekazały 2,8 mld euro. Największym płatnikiem była Norwegia, która pokryła około 98 proc. wskazanej kwoty.