Flota cieni Putina coraz bliżej Norwegii. Liczby pokazują skalę problemu

Flota cieni służy do transportu rosyjskiej ropy mimo zachodnich sankcji. Statki są często stare, słabiej udokumentowane i mają niejasną strukturę właścicielską. Kystverket ocenia je jako ryzyko środowiskowe dla Norwegii. Chodzi głównie o pełne tankowce płynące wzdłuż trudnego północnego wybrzeża.

Od kwietnia 2025 roku do kwietnia 2026 roku liczba sankcjonowanych statków przy norweskim wybrzeżu wzrosła o 175 proc. Kystverket wskazuje, że wzrosła też sama liczba jednostek objętych sankcjami. Obecnie jest ich 631. Wśród rejsów dominują tankowce przewożące ropę.

W kwietniu 2025 roku przy wybrzeżu był jeden sankcjonowany gazowiec. W kwietniu 2026 roku było ich 11, a liczba sankcjonowanych tankowców ropy wzrosła z 14 do 26. Chemikaliowców było wcześniej jeden. W kwietniu tego roku odnotowano siedem takich jednostek.

Kystverket od jesieni pyta tankowce o dokumenty ubezpieczeniowe. To ważne, ponieważ w razie wycieku koszty sprzątania powinien pokryć ubezpieczyciel, a nie norwescy podatnicy. Norwegia poprosiła o papiery 387 tankowców. Odpowiedziało 307.

Tylko 173 statki miały dokumenty w pełni uporządkowane. 49 jednostek miało nieważne papiery, a częstym problemem było podawanie fałszywego kraju rejestracji. W 85 przypadkach sytuacja pozostała niejasna. Norweskie służby nie zawsze mogły potwierdzić, czy polisa faktycznie obowiązuje.

Instytut Fridtjofa Nansena (FNI) wskazuje, że Norwegia ma możliwość działania wobec takich statków. Andreas Østhagen z FNI mówi, że kraj dysponuje nowymi jednostkami straży przybrzeżnej i może prowadzić kontrole. Podstawą ma być prawo morza. Chodzi między innymi o podejrzenie poważnego zanieczyszczenia lub braku rejestracji statku.

Norwegia jak dotąd działa ostrożnie. Według Østhagena obawy dotyczą eskalacji wobec Rosji oraz możliwych reakcji wobec norweskich jednostek. Inne państwa, w tym Francja, USA i Wielka Brytania, podejmowały działania wobec floty cieni także poza wodami terytorialnymi. Granica tych wód wynosi 12 mil morskich od brzegu.

Służba Bezpieczeństwa Policji (PST) wskazywała wcześniej, że rosyjskie statki cywilne mogą służyć do obserwacji infrastruktury na dnie morza. Kystverket informuje też o przypadkach manipulowania systemem AIS, czyli ukrywaniu lub fałszowaniu pozycji statków. Wśród metod pojawiają się fałszywe bandery oraz zdublowane numery IMO i MMSI.