Nie tylko "Last Christmas": o norweskich piosenkach świątecznych

Norwegowie prezentują bardziej zachodnie podejście do tematu Świąt. Świąteczne utwory nie mają charakteru religijnego, a zwyczajnie kojarzą się z Bożym Narodzeniem. Im do niego bliżej, tym częściej będzie można usłyszeć je w radiu. Zebraliśmy listę najpopularniejszych pastorałek – może ktoś będzie chciał je zanucić?

Jednym z tematów norweskich pastorałek jest światło. Najpopularniejszych i najczęściej słuchaną pastorałką jest En stjerne skinner i natt (Gwiazda świeci dziś w nocy), napisana przez Tore W. Aasa i Eyvind Skeie, w 1992 roku ukazała się na płycie Tusen julelys autorstwa Oslo Gospel Choir. Ta spokojna ballada nieodzownie kojarzona jest z Bożym Narodzeniem.

Nå er den hellige time
vi står i stjerneskinn,
og hører klokkene kime
nå ringes julen inn.

Teraz ta święta godzina
Gdy stoimy w gwiezdnej skórze
I słyszymy, jak zegary dzwonią
teraz wzywa Boże Narodzenie

Kolejną balladą wykorzystującą motyw światła jest Det lyser i stille grender (Bucha światło w cichych wioskach). Teskt to wiersz z 1931 roku autorstwa Jakoba Sande, do którego muzykę napisał Lars Søraas.

Det lyser i stille grender
av tindrande ljos ikveld,
og tusunde barnehender
mot himmelen ljosi held.

Bucha światło w cichych wioskach
Od błyszczących światełek dziś wieczór
A tysiące dłoni dzieci
Wznosi światła ku niebu

Kolejną popularną pastorałką jest napisana przez Bjørna Rønningena w 1979 roku Vi tenner våre lykter (Zapalamy nasze latarnie). Utwór powstał i został spopularyzowany przez serial dla dzieci pt. Jul i skomakergata. Opowiada on o szewcu, który ma mnóstwo pracy przed świętami, jednak mimo to znajduje czas dla osób odwiedzających jego warsztat. Trzyma w nim parę butów, o których nie pamięta, skąd pochodzą, aż ostatecznie daje je nowonarodzonemu dziecku.

Sneen dalte lett og fin
og strøk blidt mot ruten min
i morges da jeg drømte på min pute
vi tok skjerf og votter på
hastet veldig med å gå
snart var det tusen barnespor der ute

Og vi tenner våre lykter når det mørkner
og når alle lyder pakkes inn i vatt
Ja, vi tenner våre lykter når det mørkner
kanskje lyser de til kvelden si'r god natt.

Śnieg prószył lekko i pięknie,
okrył powłoką moją drogę
rano, gdy śniłam na mojej poduszce.
Założyliśmy szalik i rękawiczki
Bardzo śpieszyliśmy się by wyjść
Szybko na dworze było tysiąc śladów dziecięcych

I zapalamy nasze latarnie, gdy robi się ciemno
I gdy wszystkie dźwięki cichną
Tak, zapalamy nasze latarnie, gdy robi się ciemno
Może będą świecić, aż wieczór powie "dobranoc"

W norweskich piosenkach świątecznych głównymi bohaterami bardzo często są dzieci, zwłaszcza w utworach autorstwa uznanego pisarza i muzyka Alfa Prøysena. Powstała w 1951 roku Julekveldsvisa to opowieść o spokojnym wieczorze świątecznym.

Nå har vi vaske golvet og vi har børi ved,
og vi har sett opp fuggelband og vi har pynte tre’.
Nå sett vi øss og hvile og puste på ei stund,
imens je rugge vogga, så bror din får en blund.

Już umyliśmy podłogę i nanieśliśmy drewna
ustawiliśmy stracha na wróble i udekorowaliśmy drzewko
Teraz usiedliśmy, odetchnęliśmy chwilę
Podczas gdy kołyszę wózkiem, twój brat ucina sobie drzemkę

Jedną z ciekawszych i bardziej nietypowych piosenek w kanonie norweskich pieśni jest Musevisa z 1946 roku, również autorstwa Alfa Prøysena. Opowiada ona o wigilii… myszy.
 
Når nettene blir lange og kulda setter inn
så sier vesle musemor til ungeflokken sin:
Hvis ingen går i fella, men passer seg for den,
skal alle sammen snart få feire jul igjen!

Heisan og Hopsan og fallerallera!
Om julekvelden da skal alle sammen være gla!
Heisan og Hopsan og fallerallera!
Om julekvelden da skal alle sammen være glad

Gdy noce stają się długie i pojawia się chłód
Mówi stara matka mysz do swojej dziatwy:
- Jeśli nikt nie wpadnie w pułapkę, ale będziecie na siebie uważać
to wkrótce będziemy znowu świętować Gwiazdkę

Heisan, hopsan, fallerallera
Wtedy, w wieczór gwiazdkowy wszyscy razem będziemy się cieszyć
Heisan, hopsan, fallerallera
Wtedy, w wieczór gwiazdkowy wszyscy razem będziemy się cieszyć

Podczas ubierania świątecznego drzewka ciekawym wyborem może być O jul med din glede. Utwór pochodzi z XIX wieku i jest zmodyfikowaną wersją szwedzkiej pieśni. Norweski tekst napisał Gustavy Kielland. Założeniem piosenki było śpiewanie i tańczenie do niej podczas ubierania choinki, stąd utwór posiada układ choreograficzny polegający na klaskaniu, dyganiu i kłanianiu się w pół.

O jul med din glede og barnlige lyst
vi ønsker deg alle velkommen;
vi hilser deg alle med jublende røst
titusinde gange velkommen!

Vi klapper i hendene,
vi synger og vi ler,
så glad er vi, så glad er vi.
Vi svinger oss i kretsen og neier og bukker

O Boże Narodzenie, ze swoją radością i dziecięcym światłem
Wszyscy Cię witamy;
Pozdrawiamy Cię wszyscy radującym się głosem
Tysiąckrotne witam!

Klaszczemy w ręce
Śpiewamy i się śmiejemy
Tak się cieszymy, tak się cieszymy
Kręcimy się w kółko i dygamy i kłaniamy się.

Dla osób, które preferują bardziej tradycyjne podejście do świątecznych piosenek, również coś się znajdzie. Jedna z najbardziej znanych kolęd, czyli Cicha noc, doczekała się swojej norweskiej wersji znanej jako Glade jul.

Glade jul, hellige jul!
Engler daler ned i skjul.
Hit de flyver med paradis grønt,
hvor de ser hva for Gud er skjønt.
Lønnlig i blant oss de går.
Lønnlig i blant oss de går.

Radosne, święte Boże Narodzenie!
Anioły spadają w ukryciu
Tu przylatują z zielonym rajem,
gdzie widzą, co jest piękne dla Boga
Tajemniczo chodzą pośród nas
Tajemniczo chodzą pośród nas

Jakie utwory śpiewacie podczas świąt? Jakie są Wasze ulubione kolędy? Piszcie w komentarzach.