8300 lat temu wędkował u wybrzeży Norwegii. Nastolatek z epoki kamienia doczekał się nowego wizerunku

Za rekonstrukcję odpowiedzialny jest działający w Szwecji rzeźbiarz, kryminolog i archeolog Oscar Nilsson, który, we współpracy z norweskimi naukowcami, na podstawie czaszki i szkieletu przywrócił do życia dawnego mieszkańca dzisiejszego okręgu Rogaland. Kristine Orestad Sørgaard, archeolog z Muzeum Archeologicznego na Uniwersytecie w Stavanger, pomogła Nilssonowi zrozumieć kontekst archeologiczny.

Szczątki datowane na mezolit odnaleziono w 1907 roku w jaskini w Randaberg, u zachodniego wybrzeża Norwegii. Ten jeden z najstarszych odkrytych na terenie Norwegii szkieletów leżał na boku, w nieco przykucniętej pozycji na klepisku przy ścianie jaskini mierzącej 9 metrów głębokości i 5 metrów szerokości. Nie wiadomo, czy chłopiec zmarł tak samotnie, czy jego ciało zostało złożone w ten sposób po śmierci. Obok archeolodzy natrafili na odpady kuchenne, ozdoby i narzędzia połowowe, takie jak haczyki, harpuny i ostre kościane ostrza.

Uważa się, że w chwili śmierci Vistegutten miał około 15 lat. Nie mierzył jednak więcej niż 1,25 metra wzrostu, co było dość niskim wzrostem nawet jak na standardy sprzed kilku tysięcy lat. Co jeszcze wyróżniało nastolatka, to czaszka o osobliwym kształcie. Według badaczy deformacja wskazuje na stan znany jako scafocefalia.

– Nie wiąże się to z żadnymi problemami rozwojowymi ani niepełnosprawnością intelektualną – powiedział Sean Dexter Denham, osteolog z Muzeum Archeologicznego na Uniwersytecie w Stavanger w Norwegii, który pomagał analizować szkielet.

I chociaż niezwykła czaszka i niski wzrost chłopca mogły sugerować co innego, jego szczątki wskazują, że był dobrze odżywiony i zdrowy. – Ogromna ilość szczątków zwierzęcych znalezionych w tym miejscu świadczy również o obfitości zapasów żywności – dodał Denham cytowany przez Live Science. Jaskinia była zatem prawdopodobnie użytkowana przez łowców-zbieraczy.

Aby dokonać rekonstrukcji, wykonano dwa skany tomografii komputerowej (CT) czaszki, co pozwoliło Nilssonowi stworzyć plastikową replikę wydrukowaną w 3D. Ponieważ nie był pewien grubości tkanki twarzy chłopca, Nilsson oparł się na pomiarach współczesnych 15-latków z Europy Północnej. Analiza DNA chłopca wykazała, że jego odcień skóry, kolor włosów i oczu prawdopodobnie byłby zbliżony do innych „norweskich” znalezisk z tego okresu.

Efektem wielomiesięcznej pracy został model całego ciała bosego nastolatka z ciemnymi włosami do ramion, z brązowymi oczami i śniadą cerą, stojącego na skalistym brzegu. Trzyma wędkę, nosi skórzaną tunikę oraz biżuterię z muszli i kości. Ponieważ Vistegutten mieszkał na wietrznym norweskim wybrzeżu, autor rekonstrukcji starał się oddać wrażenie, jakby wiatr targał jego włosami i ubraniami.

Oscar Nilsson zamierzał obdarzyć nastolatka subtelnym uśmiechem, jednak, jak tłumaczy w wiadomości dla Live Science, nie mógł pozbyć się przeczucia, że chłopiec był samotny. – To może sprawiać wrażenie chłopca, który na próżno czeka na przybycie przyjaciół i rodziny… Ale nic nie wiemy o tym, jak umarł – wyjaśnił.

Ubrania dla chłopca zostały wykonane przez Helenę Gjaerum, niezależną archeolog ze Szwecji, która wykorzystuje prehistoryczne techniki garbowania skóry. Tunika powstała ze skór łosia i łososia, zaś torba, która wisi u paska, została uszyta ze skóry jelenia. Wszystkie szczątki tych zwierząt znaleziono na stanowisku archeologicznym.

Nową rekonstrukcję całego ciała nastolatka z epoki kamienia można oglądać w muzeum Hå Gamle Prestegard w południowej Norwegii.

Vistegutten to nie pierwszy dawny mieszkaniec Norwegii, którego w ostatnich miesiącach naukowcy „przywrócili do życia”. W listopadzie ubiegłego roku w Muzeum uniwersyteckim NTNU pojawiła się Tora, XIII-wieczna rezydentka Trondheim. Silikonowy model 3D Norweżki stworzono dzięki nowoczesnej technologii na podstawie jej szkieletu znalezionego przez archeologów w latach 70. XX wieku.

Źródła: Live Science, Hå Gamle Prestegard, MojaNorwegia.pl