Pierwszy rok z nowym podatkiem w Norwegii. Czas na zmiany lub... likwidację daniny

Tak zwany podatek łososiowy, wprowadzony w 2024 roku, miał zapewnić norweskiemu budżetowi wielomiliardowe wpływy poprzez opodatkowanie tzw. renty gruntowej w sektorze akwakultury. Zgodnie z pierwotnymi szacunkami, dochody z tego podatku miały wynieść od 3,65 do nawet 17 mld NOK rocznie, w zależności od warunków rynkowych. W rzeczywistości wpływy okazały się ponad dziesięciokrotnie niższe, co eksperci tłumaczą możliwością omijania podatku dzięki reorganizacji działalności firm.

Wprowadzenie podatku spowodowało, że firmy hodujące łososia zaczęły dzielić swoją działalność na różne podmioty. Aktywność opodatkowana, czyli hodowla w morzu, została wydzielona do odrębnych spółek, podczas gdy inne części łańcucha wartości, takie jak przetwórstwo, transport czy sprzedaż, zostały ulokowane w podmiotach nieobjętych nowym podatkiem. Ten zabieg pozwala na obniżenie podstawy opodatkowania i zmniejszenie wpływów do budżetu państwa.

Pierwsi eksperci nazwali już podatek „porażką” i wskazują na jego złożoność, która generuje wysokie koszty administracyjne zarówno dla firm, jak i państwa. Uważają, że niewłaściwe konsultacje przed wprowadzeniem podatku przyczyniły się do jego nieskuteczności. W opinii wielu specjalistów prostszym rozwiązaniem byłoby podniesienie istniejących opłat produkcyjnych, co zmniejszyłoby koszty administracyjne i pozwoliłoby na bardziej przejrzyste przepływy finansowe.

Pomimo krytyki, norweskie Ministerstwo Finansów podkreśla, że podatek jest nowym narzędziem, którego skuteczność wymaga kilku lat oceny. Władze zaznaczają także, że zmienność dochodów z podatku jest zgodna z jego założeniami, gdyż zależy od rentowności branży. Nie wiadomo jednak, czy w najbliższych miesiącach zostaną wdrożone zmiany w funkcjonującej od roku opłacie.