Gaz ziemny kontra zielony wodór: wpływ wojny w Ukrainie na politykę energetyczną Norwegii

W swoim raporcie „Wojna w Ukrainie, nowa geopolityka energii i Norwegia”, przygotowanym dla Norsk Utenrikspolitisk Institutt, Godzimirski przeanalizował, jak wojna wpłynęła na regionalne i globalne dostawy energii. Wskazał, że konflikt otrzeźwił kraje, które wierzyły, że silna współpraca energetyczna między UE i Rosją zapobiegnie konfliktowi zbrojnemu w Europie. Obie strony tej współpracy w jakimś stopniu się przeliczyły. Rosja nie spodziewała się silnych sankcji od uzależnionej od jej dostaw UE, a Zachód wierzył, że Moskwa nie będzie chciała stracić dostępu do intratnego unijnego rynku. Tymczasem Rosja olbrzymie zyski z sektora energetycznego wykorzystywała na modernizację armii, na przygotowywanie się do wojny. Po jej wybuchu Unii udało się w dużej mierze zerwać więzi gospodarcze ze Wschodem, ale Rosja była w stanie znaleźć nowe rynki zbytu dla ropy i gazu. Tymczasem w energetyce UE wzrosła rola Norwegii.

Przed wybuchem pełnoskalowej wojny Norwegia była drugim po Rosji największym dostawcą energii dla Unii Europejskiej. Z Rosji pochodziło 41,1 proc. importowanego do UE gazu i 26,6 proc. ropy, gaz norweski natomiast stanowił 16,2 proc., a ropa 7 proc. W czerwcu 2022 UE i Norwegia zdecydowały o zacieśnieniu współpracy energetycznej. Norweskie źródła energii nieodnawialnej są obecnie dla Europy istotniejsze niż kiedykolwiek w dziejach. W 2022 roku wpływ do norweskiego budżetu z eksportu ropy wzrósł co prawda nieznacznie, jednak w przypadku gazu był on aż trzykrotnie wyższy niż rok wcześniej. Oslo jest jednak świadome, że nie może osiąść na laurach. Oparcie swojego istnienia na międzynarodowym rynku energii głównie na pozycji dostarczyciela gazu ziemnego jest krótkowzroczne.

Długofalowo wciąż planowane są działania prowadzące do ograniczania roli paliw kopalnych na rynku energetycznym UE. Zmiany te będą miały wpływ także na Norwegię. Będą dla niej bolesne. Oslo musi zmierzać do tego, by w ciągu 20-40 lat Norwegia stała się czymś więcej niż tylko „stacją benzynową UE”. W dalekosiężnych planach jest np. dostarczanie „zielonego wodoru”, co pozwoli na przyspieszenie dekarbonizacji rynku UE. Jednak, jak wskazuje Norweska Komisja ds. Energii, jest wiele niewiadomych, które mogą wpłynąć na ambitne plany Skandynawów.

Chwilowo bowiem, przez wojnę, zielona transformacja nie przyspiesza, lecz zwalnia. W obliczu zagrożenia geopolitycznego kontynent zapomina o tym klimatycznym. Część krajów, także spoza Wspólnoty, np. Wielka Brytania, zdecydowało się przyhamować transformację energetyczną, by w niestabilnych czasach uniknąć wysokich kosztów społecznych i politycznych, którymi skutkowałyby szybkie zmiany w zakresie produkcji energii. Na podobny krok zdecydowały się Niemcy – na nowo otworzyły część elektrowni węglowych. Proces wprowadzania niezbędnych proekologicznych zmian z pewnością więc się wydłuży.

Dla świata to zła wiadomość, dla Norwegii, w pewnym sensie, nie aż tak zła: kraj fiordów przynajmniej nie zostanie w tyle. Wojna utrudniła życie ekologicznym prymusom. Dzięki temu Norwegia nie musi już siedzieć w oślej ławce jak na szpilkach.

Wizja zielonego wodoru majaczy gdzieś w marzeniach. Rurami płynie ropa i gaz.