Tak wyłudzali zezwolenie na pobyt w Norwegii. Służby odkryły "mafie rodzinne"

Sprawy dotyczą rodzin pochodzących przede wszystkim z Pakistanu, Afganistanu i Somalii. Według UDI mechanizm miał polegać na podawaniu innych nazwisk i miejsc urodzenia, a następnie uzyskiwaniu kolejnych zezwoleń dla członków rodziny na podstawie wcześniej przedstawionych informacji. W jednym z przypadków pierwsze osoby przyjechały do Norwegii około 2000 roku. Proceder miał być później kontynuowany przez kolejne lata.

Jedną z sieci wykryto podczas zwykłego rozpatrywania spraw pobytowych. Inną ujawniono przypadkowo przy okazji poważnej sprawy karnej dotyczącej przemocy honorowej, gdy materiał dowodowy wskazał na inną narodowość jednego z oskarżonych niż ta podana wcześniej podczas ubiegania się o azyl. UDI twierdzi, że celem było uzyskanie praw, które bez fałszywych informacji nie byłyby dostępne. Według urzędu część uzyskanych w ten sposób dochodów miała być następnie przekazywana osobom znajdującym się w krajach pochodzenia.

Urząd wskazuje również na kwestie bezpieczeństwa. UDI przyznaje, że w części przypadków norweskie władze nie wiedzą, komu faktycznie przyznały zezwolenie na pobyt lub obywatelstwo, ponieważ osoby miały posługiwać się nieprawdziwą tożsamością. Niektóre sieci miały być związane z wpływowymi i dobrze sytuowanymi klanami prowadzącymi działalność gospodarczą. Camilla Torgersen z UDI podała także, że część osób stojących na ich czele miała związki z milicjami oraz organizacjami i ruchami określanymi jako skrajne, jednak urząd nie odpowiedział NRK na dalsze pytania w tej sprawie.

Do wykrywania powiązań wykorzystywano różne metody. Według UDI postępowania rozpoczynały się m.in. od zgłoszeń, informacji ujawnionych w sprawach karnych oraz wyników automatycznego rozpoznawania twarzy, a później obejmowały przeszukania, analizę przepływów pieniędzy, otwartych źródeł i mediów społecznościowych. Policja i urząd korzystały również z testów DNA oraz przesłuchań. UDI podkreśla, że ujawnianie nieprawdziwej tożsamości jest trudne, ponieważ osoby ubiegające się o azyl często nie mają w telefonach informacji pozwalających ustalić ich pochodzenie lub kontakty.

Konsekwencją może być odebranie zezwolenia na pobyt lub obywatelstwa oraz wydalenie z Norwegii. Nie wszyscy jednak muszą opuścić kraj, ponieważ UDI bierze pod uwagę m.in. sytuację dzieci, względy humanitarne, stan zdrowia, długość pobytu i stopień integracji. W jednej z sieci liczącej około 60 osób zezwolenia cofnięto 30 osobom, a wiele z nich również wydalono. W innym przypadku wszczęto blisko 50 spraw, w których część osób straciła obywatelstwo lub prawo pobytu.

Norweska Organizacja ds. Uchodźców i Osób Ubiegających się o Azyl (NOAS) ocenia, że zorganizowane oszustwa powinny być wykrywane, ale jednocześnie zwraca uwagę na skalę zjawiska. Rzecznik organizacji Jon Ole Martinsen podkreślił, że chodzi o niewielką część osób, którym Norwegia przyznała ochronę, dlatego jego zdaniem nie należy podejrzliwie traktować całych grup uchodźców. NRK zaznacza natomiast, że nie uzyskało dostępu do opisanych spraw i nie mogło niezależnie zweryfikować informacji przedstawionych przez UDI.