Do Norwegii i Polski nadciąga potężny atak zimy? Prognoza pogody zaskakuje

Zjawisko polega na tym, że w krótkim czasie w stratosferze nad obszarem polarnym dochodzi do znacznego wzrostu temperatury. W normalnych warunkach powietrze w stratosferze nad regionami polarnymi zimą jest wyjątkowo zimne, ponieważ dociera tam niewiele promieniowania słonecznego.

Gdy cieplejsze masy powietrza przesuwają się w tamten rejon, może dojść do przyspieszonego wzrostu temperatury o kilkadziesiąt stopni w ciągu kilku dni. Taka zmiana wpływa na układ wiatrów wysoko w atmosferze, co z kolei może przełożyć się na warunki pogodowe przy powierzchni.

Kiedy w stratosferze następuje „złamanie” wiru polarnego – czyli głównej struktury wiatrów wokół bieguna – dochodzi do osłabienia przepływu powietrza z zachodu na wschód i czasem zmiany kierunku wiatru. W rezultacie zamiast łagodnych i wilgotnych mas powietrza znad oceanu pojawia się zimne i suche powietrze napływające ze wschodu.

Mechanizm może doprowadzić do znacznego ochłodzenia w regionach, które zwykle są łagodniejsze zimą. Sytuacja jest znana z wcześniejszych zim, m.in. z okresu 2009–2010, kiedy to wystąpiły bardzo silne mrozy po takim zjawisku.

Choć nagłe ogrzanie stratosfery samo w sobie brzmi jak zapowiedź cieplejszej zimy, jego efektem może być dokładnie odwrotna sytuacja: zanim masy powietrza zaczynają przemieszczać się ku powierzchni, upływa czasem kilka tygodni. W tym czasie nad danym obszarem może utworzyć się blokujące wysokie ciśnienie — czyli długotrwały obszar „zastoju” pogodowego.

Wszystko może przyczynić się do utrzymania się bardzo zimnych warunków atmosferycznych. W skrajnych przypadkach temperatura może spaść znacznie poniżej normy.