Ile zarabia kolega z pracy? Norwegia szykuje większą jawność płac

Wystarczy zalogować się do Skatteetaten, wyszukać nazwisko i otworzyć dane wybranej osoby. Norweskie listy podatkowe, czyli skattelister, pokazują dochód podatkowy, majątek netto i naliczony podatek. Taka otwartość może zaskakiwać osoby przyjeżdżające z Polski. Ma też drugą stronę: sprawdzana osoba może zobaczyć, kto zainteresował się jej finansami. Po co więc Norwegii kolejne przepisy o jawności wynagrodzeń? Ponieważ liczba znaleziona na liście podatkowej nie odpowiada na podstawowe pytanie pracownika: czy za podobną pracę dostaję podobną pensję?

Skatteetaten zwraca uwagę na częsty błąd: dochód widoczny w skattelister bywa utożsamiany z zarobkami. Tymczasem jest to dochód ustalony według zasad podatkowych, po uwzględnieniu odliczeń. Nie jest to ani roczna pensja brutto, ani suma wypłat „na rękę”. Dwaj pracownicy otrzymujący identyczne wynagrodzenie mogą więc mieć różne kwoty na liście, jeśli korzystają z innych odliczeń. To przykład pokazujący, dlaczego na podstawie samych danych podatkowych trudno ocenić, czy pracodawca płaci im jednakowo. Dochodzi opóźnienie. W połowie października 2026 roku wyszukiwarka udostępnia dane za 2024 rok. Od tego czasu ktoś mógł zmienić pracę, dostać podwyżkę albo ograniczyć liczbę godzin.

Unijna dyrektywa o przejrzystości wynagrodzeń ma pozwolić pracownikowi porównać swoją płacę ze średnimi zarobkami kobiet i mężczyzn wykonujących taką samą pracę lub pracę o równej wartości. Dane mają pochodzić od pracodawcy. Pracownik ma też otrzymać dostęp do kryteriów ustalania pensji. Nie oznacza to udostępnienia wszystkim imiennej listy wynagrodzeń. Chodzi o możliwość sprawdzenia, jak własna płaca wypada na tle porównywalnej grupy. Sama różnica nie musi świadczyć o dyskryminacji. Już obecne norweskie przepisy pozwalają uwzględniać m.in. doświadczenie, staż czy wyniki pracy, pod warunkiem stosowania tych samych zasad wobec kobiet i mężczyzn. Większa otwartość ma objąć również rekrutację. Kandydat powinien poznać proponowaną stawkę lub przedział wynagrodzenia na tyle wcześnie, żeby świadomie negocjować warunki. Informacja może pojawić się w ogłoszeniu albo zostać przekazana w inny sposób podczas rekrutacji. Pracodawca nie będzie mógł pytać o zarobki w obecnej i poprzednich pracach.

Termin wdrożenia dyrektywy w państwach UE upłynął 7 czerwca 2026 roku. Nie dotyczył on Norwegii. Dyrektywa nadal czeka na włączenie do porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a norweski rząd pracuje nad jej wdrożeniem. Osobną częścią zmian będzie raportowanie różnic płacowych. Według dyrektywy firmy zatrudniające co najmniej 250 osób mają raportować co roku, a zatrudniające 100-249 osób co 3 lata, z późniejszym startem dla najmniejszej z tych grup. Progi te dotyczą raportów, a nie samego prawa pracownika do informacji o średnich wynagrodzeniach.

Do publicznych danych podatkowych prowadzi usługa „Søk i skattelistene” na stronie Skatteetaten. Po zalogowaniu własną elektroniczną tożsamością, np. BankID, można wyszukać osobę i otworzyć jej dane. Warto sprawdzić rok urodzenia i miejscowość, żeby nie pomylić osób o tym samym nazwisku.

Takie sprawdzenie pozostawia ślad. W zakładce „søkehistorikk” sprawdzana osoba może zobaczyć imię i nazwisko zainteresowanego oraz czas wyszukania. Historia aktualizuje się co godzinę.

Jeśli jednak chodzi o podejrzenie nierównego traktowania w pracy, można już dziś skorzystać z bardziej przydatnego rozwiązania. Norweskie prawo pozwala pracownikowi podejrzewającemu dyskryminację płacową zażądać od pracodawcy pisemnych informacji o wynagrodzeniu i zasadach jego ustalenia dla osób, z którymi się porównuje. Otrzymane w tym trybie niepubliczne dane są objęte obowiązkiem poufności.

-reklama-

Zmieniłeś pracę, dostałeś podwyżkę albo pracujesz mniej godzin? Sprawdź, czy Twoja karta podatkowa odpowiada obecnym dochodom. Zbyt wysokie potrącenia zmniejszają bieżącą wypłatę, a zbyt niskie mogą oznaczać dopłatę przy rozliczeniu.

MultiNOR sprawdzi Twoją kartę i powie, czy wymaga zmiany. Jeśli aktualizacja będzie potrzebna, możesz również zlecić jej wykonanie.

Sprawdź swoją kartę podatkową z MultiNOR