Czy jestem ubezpieczony, mimo że nie mam pracy?

Publiczna opieka zdrowotna w Norwegii opiera się na systemie ubezpieczeń społecznych, tzw. folketrygden. Członkostwo w nim umożliwia korzystanie z powszechnej służby zdrowia, i zapewnia dostęp do systemu świadczeń NAV. Na podstawie przynależności do folketrygden można też starać się o ubezpieczenie obowiązujące na terenie innych krajów europejskich. Żeby z nich korzystać, nie zawsze potrzebne jest jednak zatrudnienie u norweskiego pracodawcy.

Zasadniczo, żeby być objętym ubezpieczeniem, trzeba spełniać co najmniej jeden z dwóch warunków: mieszkać w Norwegii lub posiadać opodatkowany dochód. Za mieszkańca Norwegii uznaje się osobę, która się tam urodziła albo zameldowała i mieszka na stałe na terenie tego kraju. To znaczy, że zameldowani mogą korzystać ze wszystkich usług medycznych niezależnie od posiadanych dochodów – nawet jeśli nie pracują, prawo do opieki zdrowotnej przysługuje im na równi z osobami zatrudnionymi. 

Drugi z warunków dotyczy wszystkich pracujących w Norwegii lub pobierających opodatkowany zasiłek, i jest szczególnie istotny w przypadku tymczasowego pobytu. Jeżeli podjąłeś pracę w Norwegii, to nie ma znaczenia, gdzie jesteś zameldowany ani jak długo tam przebywasz, bo ubezpieczenie obejmuje podatnika miesiąc po rozpoczęciu pracy. Jeśli z kolei pobierasz zasiłek z norweskiego urzędu, to powinieneś sprawdzić, czy przyznawana Ci kwota jest opodatkowana – tylko takie świadczenia gwarantują opiekę zdrowotną. Należy do nich chociażby zasiłek dla bezrobotnych (norw. dagpenger) czy rodzicielski (norw. foreldrepenger).

Istnieje też możliwość samodzielnego opłacania składek w sytuacji, gdy nie spełniamy żadnego z powyższych warunków, ale żyjemy w Norwegii. Dobrowolne członkostwo w systemie ubezpieczeń może obejmować wszystkie usługi albo tylko ich część (korzystanie ze służby zdrowia lub systemu świadczeń).

Warto jednak wiedzieć, że jeśli jesteśmy objęci ubezpieczeniem, to niezależnie od tego, w jaki sposób nabyliśmy do niego prawo, przy każdej wizycie u lekarza pobierana jest dodatkowo jednorazowa opłata (norw. egenandel). Niektóre z usług, chociażby stomatologiczne, finansuje się wyłącznie z pieniędzy pacjenta. Wyjątek stanowi leczenie dzieci – w takim przypadku wszystkie koszty zazwyczaj pokrywa ubezpieczenie.

Jeśli wybierasz się do któregoś z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub Szwajcarii, opiekę zdrowotną zapewnią ci druki E-106 lub E-109 oraz Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (norw. Europeisk helsetrygdkort). Podstawowym warunkiem, by je usyskać, jest posiadanie odpowiedniego obywatelstwa (norweskiego, jednego z krajów EOG albo Szwajcarii) i opłacanie składek na ubezpieczenie w Norwegii. Trzeba jednak pamiętać, że o ile dwie pierwsze opcję pozwalają na korzystanie z opieki medycznej w pełnym wymiarze, tak EKUZ umożliwia uzyskanie pomocy jedynie w razie nagłych wypadków.