Polacy drudzy w Europie w kupowaniu na raty. Ale zadłużają się na potęgę

Raport Płatności Konsumenckich stworzony przez Intrum Justica nie pozostawia żadnych wątpliwości – Polacy lubią „brać na raty”. Skłonności do kupowania bez natychmiastowej płatności pełnej kwoty są na tyle silne, że w rankingu zajmujemy „grupowo” drugie miejsce. Krótko po entuzjastycznych zakupach najczęściej pojawiają się wyrzuty sumienia i szukanie sposobów, by poradzić sobie z coraz to nowymi ratami do spłacenia lub zmniejszyć oprocentowanie. Co robią Polacy, by wybrnąć z rat?

Coroczny raport Intrum Justitia bada zachowania płatnicze konsumentów – w tym także skłonności mieszkańców krajów europejskich do kupowania ratalnego. Szczegółowe badania przeprowadzane są w 24 krajach Europy, wśród blisko 25 tys. konsumentów powyżej 18 roku życia.

Raport Płatności Konsumenckich z 2017 roku nie pozostawia złudzeń – Polacy wręcz lubują się w zakupach zakładających płatności ratalne. Aż 47 proc. ankietowanych nie widzi żadnego problemu w „braniu na raty”. Chętniej (i to tylko o 1 proc.) robią to jedynie Łotysze. Za nami plasują się kolejno mieszkańcy Słowacji i Czech.

Dlaczego tak tłumnie decydujemy się na płatności ratalne? O popularności rat wśród Polaków decyduje przede wszystkim ich łatwa dostępność – obecnie „kupowanie na raty” oferuje większość sklepów, zwłaszcza tych związanych z elektroniką i sprzętami RTV czy AGD. A jak wynika z raportu Intrum Justica, to właśnie te produkty kupujemy najczęściej, szczególnie, jeśli sklep oferuje tzw. raty zero procent. Z raportu wynika także, że jeśli nie jesteśmy w stanie zapłacić całej kwoty na miejscu, oprócz płatności ratalnych, decydujemy się na kredyt lub zapożyczenie się u znajomych i rodziny.

Oprócz elektroniki wydajemy także na… relaks. Aż 28 proc. Polaków nie widzi problemu w wybraniu się na wakacyjny wypoczynek kupiony na raty. Na nieopłacone do końca wakacje wybierają się jedynie Irlandczycy – aż 29 proc. ankietowanych z tego kraju odpowiada, że dodatkowe zobowiązania nie przeszkadzają im w odpoczywaniu na „wczasach na raty”.

Z raportu Intrum Justica wynika, że poza ratami najczęściej decydujemy się na „pożyczkę rodzinną”. Aż 39 proc. ankietowanych z Polski przyznaje, że zdarzyło im się prosić rodzinę o pomoc finansową. Podobnie odpowiadają mieszkańcy Grecji, Francji i Niemiec. Takie rozwiązanie oddziałuje na nas równie dobrze, co „raty 0 proc.” – nie widząc kruczków i haczyków banku, nie martwimy się zbytnio kwestią spłaty i oprocentowania.

Spora część Polaków nie widzi też problemu w kredytach i pożyczkach z banku. Tu jednak ankietowani wykazują większą ostrożność, martwiąc się o zobowiązania i podniesienie kosztów spłaty w razie, gdyby nie wszystko poszło zgodnie z planem. Aż 60 proc. ankietowanych Polaków zauważa, że łatwy dostęp do „szybkich pożyczek” online potrafi uśpić ostrożność, a długi zaciągają osoby, które nie mają środków na spłacenie ich. Co ciekawe, równie wielką podejrzliwość do kredytów zaciąganych online wykazują mieszkańcy Norwegii.

Okazuje się, że spora liczba ankietowanych w kupowaniu na raty ma większy, dobrze przemyślany plan. Wielu Polaków decyduje się na płatność ratalną, by rozpocząć historię kredytową, która pomoże im w późniejszym uzyskaniu kredytu w banku. Niektórzy przyznają, że już na początku decydują się na raty w wielu miejscach, a następnie tzw. refinansiering, czyli scalenie wszystkich długów w jeden kredyt funkcjonujący na korzystniejszych warunkach. Po zrobieniu wielu zakupów ratalnych, konsumenci chcą refinansować je, by maksymalnie zwiększyć szansę na uzyskanie dalszego kredytu w banku.

Rodacy wybierają refinansiering także ze względu na wygodę – przykładowo, zamiast trzech różnych źródeł zadłużeń, faktur i formalności, spłacają miesięcznie tylko jedną ratę. Wśród zainteresowanych tą opcją nie brakuje też osób zorientowanych na zysk – zdarza się, że refinansując chociażby jedną pożyczkę, można dostać korzystniejsze oprocentowanie.

Polacy, których wyjątkowo przeraża termin „okres spłaty” zauważają, że to właśnie refinansiering pozwala im na uzyskanie nieco lepszych warunków – bywa, że posiadając tylko jedną pożyczkę, mogą uzyskać to samo oprocentowanie, skracając okres spłaty, a tym samym zmniejszając kredyt.

Według raportu, ponad połowa ankietowanych Polaków żałuje, że w szkole nie nauczyła się więcej o domowych finansach. Dla 53 proc. rodaków biorących udział w badaniu edukacja finansowa w szkołach była niewystarczajaca, a aż 73 proc. uważa, że do szkół powinien zostać wprowadzony osobny przedmiot dotyczący zarządzania wydatkami. Niewiedza skutkuje najczęściej trwonieniem pieniędzy na zupełnie niepotrzebne wydatki. I tu znów jak bumerang wraca refinansiering, który nie jest już planem, a – bardzo często – ostatnią deską ratunku, gdy ktoś tonie w długach. Dzięki scaleniu wielu pożyczek w jeden korzystniej oprocentowany kredyt, konsument ma szansę na zaoszczędzenie na ratach i wybrnięcie z sytuacji, która – pozornie – wydaje się bez wyjścia. A ci, których dopadł „zakupowy kac” i kłopoty ze spłatą, decydują się na refinansiering głównie po to, by obniżyć całościową kwotę długu przez korzystniejsze rozwiązanie i wydłużyć okres spłaty na więcej niż 5 lat.

W świetle obecnego trendu na wszechobecne zakupy „na raty”, to rozwiązanie rzeczywiście staje się najsensowniejsze. Zauważyły to także europejskie banki, w których refinansiering od dłuższego czasu widziany jest jako rozwiązanie o wiele bardziej konkurencyjne niż tradycyjna pożyczka.