Mijają trzy lata od rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Tak zmieniły się relacje Norwegii z tymi państwami

Po ataku Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku Norwegia dostosowała się do unijnych sankcji nałożonych na Moskwę, co doprowadziło do znaczącego ograniczenia importu rosyjskich towarów. W 2021 roku Norwegia sprowadzała z Rosji produkty o wartości 21,9 mld NOK, co stanowiło niemal 3 proc. całkowitego importu kraju. Do 2024 roku wartość ta spadła do 0,2 proc. całkowitego importu, a eksport do Rosji zmniejszył się o 58 proc. w porównaniu z rokiem 2023. Tradycyjnie Rosja była znaczącym dostawcą ropy, gazu i metali do Norwegii, jednak sankcje znacznie ograniczyły ten handel.

Jednym z niewielu sektorów, w którym norweski import z Rosji wzrósł, była branża rybna. W 2024 roku wartość importowanej z Rosji ryby wzrosła o 85 proc. w stosunku do 2023 roku, a rosyjski dorsz stanowił główny element tej wymiany. Wpływa na to możliwość przetwarzania rosyjskiej ryby w Norwegii i eksportowania jej jako produkt norweski do krajów UE bez dodatkowych ceł. Z kolei eksport norweskich produktów do Rosji zmniejszył się niemal o 60 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim, a dostawy paszy dla zwierząt ustały całkowicie.

Odwrotna sytuacja miała miejsce w przypadku handlu Norwegii z Ukrainą, który dynamicznie wzrasta od początku wojny. W 2024 roku wartość eksportu do Ukrainy wyniosła 4,8 mld NOK, co oznacza wzrost o 5 proc. w porównaniu z 2023 rokiem i o 76 proc. wobec 2021 roku. Wzrost ten wynika głównie z dostaw broni, amunicji, pojazdów oraz urządzeń telekomunikacyjnych, przy czym wartość darowizn jest wliczana do eksportu.

Norwegia stała się także kluczowym dostawcą używanych samochodów elektrycznych do Ukrainy. W 2024 roku aż 73 proc. eksportowanych norweskich używanych aut elektrycznych trafiło do tego kraju, co było bezpośrednim efektem problemów paliwowych w Ukrainie. Import z Ukrainy również wzrósł, szczególnie w przypadku olejów roślinnych wykorzystywanych w produkcji pasz rybnych, a także zbóż, odzieży i mebli.

Od początku wojny 24 lutego 2022 roku do Norwegii przybyło 92 tys. Ukraińców, jednak liczba wniosków o azyl od obywateli Ukrainy spadła o 47 proc. między 2023 a 2024 rokiem. Norweski Urząd ds. Imigracji (UDI) rozszerzył listę regionów Ukrainy, które nie są objęte programem zbiorowej ochrony. Spośród wszystkich przybyłych 87 400 osób otrzymało zbiorową ochronę, a największą grupę stanowią kobiety (42 proc.), podczas gdy 27 proc. to mężczyźni, a 31 proc. stanowią dzieci.

W 2024 roku złożono łącznie 23 382 wnioski o ochronę, z czego 19 222 pochodziło od obywateli Ukrainy. Liczba przyjazdów z Ukrainy w 2024 roku była niestabilna, jednak co miesiąc wpływało ponad 1,5 tys. nowych wniosków. W porównaniu z 2023 rokiem, kiedy to UDI otrzymało 36 492 wnioski od Ukraińców, oznacza to spadek o ponad 47 proc., obejmujący zarówno osoby objęte zbiorową ochroną, jak i indywidualne przypadki azylowe.

Wojna trwająca w Ukrainie trzy lata, (a 11 we wschodnich obwodach) nie tylko wpłynęła na relacje polityczne, ale i zrewolucjonizowała norweski handel zagraniczny. Podczas gdy wymiana z Rosją niemal ustała, Norwegia zintensyfikowała współpracę gospodarczą z Ukrainą. Wspiera ją zarówno poprzez darowizny, jak i rosnącą wymianę handlową.