Norweskie urzędy wyznaczają granice. Ile czasu twoje dziecko może spędzać przed ekranem?

Nowe wspólne rekomendacje przedstawiono 14 września. Przygotowały je Helsedirektoratet, Barne-, ungdoms- og familiedirektoratet (Bufdir), Utdanningsdirektoratet (Udir) oraz Medietilsynet. Policja uczestniczyła w pracach nad podstawą merytoryczną i popiera zalecenia dotyczące bezpieczniejszego korzystania z internetu. Nie są to jednak ustawowe limity, za których przekroczenie grożą konsekwencje. To zalecenia, które mają pomóc rodzicom i osobom pracującym z dziećmi w ustalaniu zasad korzystania z urządzeń cyfrowych. Ważne jest też rozróżnienie dotyczące czasu. Podawane przez Helsedirektoratet limity odnoszą się przede wszystkim do czasu wolnego, czyli poza szkołą, przedszkolem, odrabianiem lekcji czy pracą zarobkową.

Rekomendowany czas rośnie wraz z wiekiem dziecka:

• poniżej 2. roku życia: najlepiej unikać ekranów,
• 2-5 lat: maksymalnie 30-60 minut dziennie w czasie wolnym, najlepiej mniej,
• 6-12 lat: maksymalnie 1-1,5 godziny dziennie poza szkołą, najlepiej mniej,
• 13-18 lat: maksymalnie 1,5-3 godziny dziennie poza szkołą, najlepiej mniej.

Władze podkreślają przy tym, że chodzi przede wszystkim o nawyki budowane w dłuższym czasie. Pojedynczy dzień może wyglądać inaczej. Wspólne obejrzenie filmu przez rodzinę nie jest traktowane tak samo jak kilka godzin samotnego przewijania krótkich filmów w aplikacji. Znaczenie ma również to, czy ekran wypiera sen, ruch, zabawę, czytanie, naukę albo kontakty z innymi.

W przypadku najmłodszych zalecenie jest najbardziej restrykcyjne. Dzieci poniżej 2. roku życia rozwijają się najlepiej bez ekranów, w bezpośrednim kontakcie z dorosłymi, podczas zabawy i poznawania otoczenia. Jeżeli małe dziecko sporadycznie korzysta z urządzenia, dorosły powinien być przy nim i uczestniczyć w tym, co dzieje się na ekranie. Treści powinny być dostosowane do wieku i rozwoju dziecka. Władze odradzają również platformy, na których algorytm automatycznie podsuwa kolejne materiały. Jako przykład podawany jest YouTube, gdzie nawet od pozornie bezpiecznych filmów dla dzieci można szybko przejść do treści, które nie są dla nich przeznaczone. W przedszkolu dzieci poniżej 2 lat również powinny zasadniczo unikać korzystania z ekranów.

Dla dzieci od 2 do 5 lat zalecenia są bardziej elastyczne. Ekran może być elementem zabawy, poznawania świata albo projektu prowadzonego w przedszkolu, ale powinien być wykorzystywany krótko i mieć wyraźny cel pedagogiczny. Może chodzić na przykład o pokazanie na tablecie obrazu z cyfrowego mikroskopu podczas obserwacji przyrody albo wspólne czytanie cyfrowej książki. Technologia nie powinna natomiast zastępować zwykłej zabawy, ruchu i kontaktu z innymi dziećmi.

W przypadku dzieci od 6 do 12 lat norweskie władze zalecają maksymalnie 1-1,5 godziny korzystania z ekranów dziennie poza szkołą. Rodzice powinni także pilnować ograniczeń wiekowych i nie pozwalać dzieciom korzystać z serwisów takich jak TikTok, Snapchat, Instagram, Facebook, WhatsApp i podobnych mediów społecznościowych oraz komunikatorów, jeśli dziecko nie spełnia wymagań wiekowych. W nowych rekomendacjach zwrócono szczególną uwagę na sposób projektowania aplikacji i gier. Niektóre wykorzystują niekończące się przewijanie, serie aktywności, nagrody czy codzienne zadania, aby użytkownik spędzał w nich jak najwięcej czasu. Algorytmy mogą również prowadzić dziecko od jednego filmu do kolejnych, coraz mocniej dopasowanych materiałów.

Norweskie władze rekomendują ograniczanie młodszym dzieciom dostępu do urządzeń z internetem, w tym smartfonów. Jeżeli dziecko potrzebuje telefonu, rodzice mogą wybrać urządzenie z ograniczoną liczbą funkcji, na przykład zwykły telefon z klawiaturą albo smartfon bez swobodnego dostępu do internetu. Jeżeli dziecko korzysta z telefonu, tabletu lub komputera, zaleca się stosowanie kontroli rodzicielskiej. Można za jej pomocą ograniczać czas korzystania, blokować nieodpowiednie treści, wyłączać czaty oraz uniemożliwić wydawanie pieniędzy w grach. Władze radzą również, aby młodsze dzieci korzystały z urządzeń przede wszystkim we wspólnych pomieszczeniach, gdzie dorosły może łatwiej zobaczyć, co dzieje się na ekranie.

Zalecenia dotyczą nie tylko liczby minut. Rodzice nie powinni automatycznie sięgać po telefon lub tablet, gdy dziecko jest złe, smutne albo znudzone. Ekran nie powinien zastępować kontaktu z dorosłym ani służyć jako podstawowy sposób odwracania uwagi od trudnych emocji. W przypadku najmłodszych dzieci zalecana jest przede wszystkim bliskość i pocieszenie. Starszym warto pomóc nazwać to, co czują i co jest dla nich trudne. Norweskie urzędy zwracają też uwagę na zachowanie samych rodziców. Dzieci obserwują dorosłych, dlatego wspólne posiłki i rodzinne aktywności powinny być w miarę możliwości wolne od telefonów.

Jedno z najbardziej konkretnych zaleceń dotyczy snu. Dzieci i młodzież powinny unikać ekranów przez ostatnią godzinę przed snem. Sypialnia powinna być możliwie wolna od urządzeń. Dotyczy to także nastolatków. Telefon pozostawiony przy łóżku zwiększa ryzyko, że młoda osoba będzie sięgać po niego przed zaśnięciem albo po przebudzeniu w nocy. W przypadku młodzieży w wieku od 13 do 18 lat rekomendowany czas korzystania z ekranów poza szkołą wynosi maksymalnie 1,5-3 godziny dziennie. Rodzice nadal powinni interesować się tym, z jakich aplikacji korzysta nastolatek, co ogląda, w co gra i z kim utrzymuje kontakt w internecie.

Nowe wspólne rekomendacje obejmują również szkołę i SFO. W klasach 1-4 szkoły powinny szczególnie ostrożnie korzystać z urządzeń cyfrowych i nie dopuszczać do sytuacji, w której zaczynają one dominować podczas lekcji. Utdanningsdirektoratet zaleca też ścisłe ograniczanie prywatnych telefonów i smartwatchy w szkołach podstawowych - zarówno podczas lekcji, jak i przerw. Samo korzystanie z ekranu nie jest więc traktowane jako problem. Decydujące znaczenie ma to, do czego urządzenie jest używane, jak długo, z jakich treści korzysta dziecko i czy ekran nie zabiera czasu potrzebnego na sen, ruch, naukę oraz kontakty z innymi ludźmi.