Państwo przegrało sprawę klimatyczną. Co wyrok oznacza dla norweskiej ropy?

Sprawę przeciwko państwu reprezentowanemu przez Ministerstwo Energii wniosły Greenpeace Norden i Natur og Ungdom. Dotyczy ona projektów na Morzu Północnym. Yggdrasil jest obszarem obejmującym trzy złoża, dlatego uproszczenie całej sprawy do „trzech pól naftowych” nie oddaje jej zakresu.

Kluczowe jest rozróżnienie dwóch rodzajów emisji. Pierwsze powstają przy budowie instalacji i wydobyciu. Drugie pojawiają się później, gdy sprzedana ropa i gaz zostają spalone. To właśnie ten drugi etap znalazł się w centrum sporu.

Sędziowie jednomyślnie uznali, że przed zatwierdzeniem planu zagospodarowania i eksploatacji, określanego skrótem PUD, trzeba zbadać również emisje ze spalania. Wynika to z unijnej dyrektywy dotyczącej oceny oddziaływania przedsięwzięć, wdrożonej do norweskiego prawa. Ocena ma także opisywać przewidywany wpływ tych emisji na globalne ocieplenie.

Czytaj również: ORLEN podpisał umowę z Equinorem. Nawet jedna czwarta potrzebnej ropy może pochodzić z Norwegii

Podział w jedenastoosobowym składzie dotyczył zakresu wymaganej analizy. Większość sześciu sędziów uznała, że emisje danego przedsięwzięcia trzeba ocenić razem z emisjami innych istniejących i zatwierdzonych projektów na norweskim szelfie.

Późniejsze analizy uwzględniały już spalanie ropy i gazu, lecz nie brały pod uwagę tej łącznej perspektywy. Dlatego większość uznała, że nie naprawiły one wcześniejszych błędów proceduralnych. Pięciu pozostałych sędziów inaczej oceniło wymagany zakres badania i uznało późniejsze uzupełnienia za wystarczające.

Sąd nie przyjął wszystkich żądań organizacji ekologicznych. Nie ustanowił obowiązku badania konkretnych następstw przewidywanego wzrostu temperatury ani odnoszenia emisji do pozostałych budżetów węglowych w sposób postulowany przez powodów.

W oficjalnym omówieniu wyroku HR-2026-2428-S Sąd Najwyższy wyraźnie zaznacza, że spółki posiadające prawa do złóż nie były stronami tego postępowania. Uznanie decyzji za nieważne w sporze organizacji z państwem nie powoduje więc samo w sobie wygaśnięcia pozwoleń wobec tych firm.

Ministerstwo musi jednak ponownie rozpatrzyć sprawy, tym razem z prawidłową procedurą. Dla osób pracujących w branży i śledzących inwestycje istotne jest właśnie to rozróżnienie: zapadło rozstrzygnięcie o wymaganej ocenie klimatycznej, a nie automatyczny nakaz zatrzymania całego norweskiego wydobycia.

Czytaj również: Equinor niemal podwoił wynik. 12,35 mld dolarów w trzy miesiące

Źródło: Sąd Najwyższy Norwegii, wyrok i omówienie z 13 listopada 2026 r. Zdjęcie sali sądowej pochodzi z archiwum: Tore Sætre / Flickr, CC BY-SA 2.0, kadr redakcyjny.