Cieplejsze lato, większe ryzyko. Norwegia stoi przed nowym problemem z wodą

Lato 2026 roku przyniosło długotrwałe fale upałów i suszę w wielu częściach Europy. Skutki obejmują straty w rolnictwie, pożary lasów, niski poziom wody w rzekach oraz problemy z produkcją energii. Norwegia również zna podobny scenariusz. W 2018 roku wysoka temperatura i niewielkie opady doprowadziły w kraju do rekordowo niskiej wilgotności gleby, strat w uprawach i dużego zagrożenia pożarowego.

Badanie międzynarodowej inicjatywy World Weather Attribution (WWA) wskazuje, że głównym źródłem problemu nie musi być wyłącznie brak deszczu. Wyższe temperatury zwiększają parowanie wody z gleby, rzek i jezior. Krajobraz wysycha szybciej. W efekcie nawet umiarkowany niedobór opadów może przerodzić się w poważną suszę.

Naukowcy analizowali opady, wilgotność gleby oraz potencjalną ewapotranspirację, określaną skrótem PET. Wskaźnik pokazuje, jak dużą zdolność do pochłaniania wilgoci ma atmosfera. W cieplejszym powietrzu zdolność ta rośnie. Badanie wykazało wyraźny wzrost parowania z powierzchni ziemi oraz większe ryzyko suszy rolniczej.

Badaczka klimatu Julia Lutz podkreśla, że zmiany klimatu dotyczą nie tylko ilości letnich opadów. Znaczenie ma również tempo, w jakim wysoka temperatura odbiera wodę glebie i roślinności. Dawniej suchy sezon mógł pozostać okresem przejściowego niedoboru wody. Obecnie podobne warunki mogą szybciej prowadzić do poważnej suszy.

Dla Norwegii oznacza to ryzyko wykraczające poza rolnictwo. Susza może ograniczać dostępność wody wykorzystywanej do produkcji energii oraz zwiększać zagrożenie pożarami lasów. Niższe przepływy w rzekach mogą również wpływać na transport i lokalne ekosystemy. W Europie połączenie upału i suszy może dodatkowo prowadzić do wzrostu cen żywności i energii.

Według badania dalszy wzrost globalnej temperatury do około 2,8 stopnia może sprawić, że podobne okresy upałów i suszy staną się około dwa razy bardziej prawdopodobne niż obecnie. W Norwegii oznacza to konieczność obserwowania nie tylko poziomu opadów, lecz także temperatury i tempa parowania. Te czynniki mogą wcześniej sygnalizować rozwój suszy.