Aktualności
|
Redakcja
|
24 kwietnia 2026 13:11
Arktyka przestaje być zamarznięta. Takich temperatur wcześniej nie było
Na Svalbardzie odnotowano rekordowo wczesne ocieplenie gruntu. W kwietniu temperatura na głębokości 20 centymetrów osiągnęła 0 stopni Celsjusza.
Temperatura w Arktyce rośnie szybciej niż średnia globalna.
Fot. wikimedia.org/ fot. Harvey Barrison/ CC BY-SA 2.0 (zdjęcie poglądowe)
Podsumowanie artykułu
Meteorolodzy podkreślają, że kwiecień powinien być na Svalbardzie miesiącem "całkowicie zamarzniętym". W 2026 roku sytuacja wygląda inaczej. Instytut Meteorologiczny informuje o wynikach, które przewyższają wszystkie pomiary prowadzone od 1998 roku. Dane potwierdzają nietypowe topnienie w okresie zwyczajowego zamarznięcia archipelagu.
Rekordowe topnienie gruntu. Czegoś takiego na Svalbardzie nie było
Od 1998 roku naukowcy monitorują zmiany w wiecznej zmarzlinie na Svalbardzie. Górna warstwa gruntu, tzw. aktywna, rozmarza każdego lata. Jej grubość wynosi zazwyczaj od 1 do 2 metrów. Wpływ mają m.in. rodzaj gleby, wilgotność i roślinność. Poniżej znajduje się permafrost, gdzie temperatura nie przekracza 0 stopni.
W kwietniu 2026 roku temperatura osiągnęła 0 stopni już na głębokości 20 centymetrów. To najwcześniejszy taki przypadek od początku pomiarów. Zdjęcia satelitarne z 4 i 20 kwietnia pokazują wyraźne zmiany w pokrywie śnieżnej. Skala zjawiska odbiega od normy dla tego okresu. Ciepła pogoda doprowadziła także do zamknięcia stoku narciarskiego.
Rekordtidlig tining av bakken på Svalbard! 📈
I april 2026 har temperaturen på 20 cm dyp nådd 0 grader. Det overgår alt vi har målt siden 1998. Vi er vitne til tining i en måned som skal være frossen🌍🌡️
👇Satellittbildene viser betydelige forskjeller fra 4. til 20. april 2026
Se melding på Yr· I dag kl. 11:43
Problemy dla naukowców. Co robić ze Svalbardem?
Ny-Ålesund to najbardziej na północ wysunięta osada i centrum badań środowiskowych. Działają tam instytucje z dziesięciu krajów. Na stałe mieszka tam od 35 do 40 osób. Dostęp do osady wymaga zaproszenia. W ostatnich dniach odnotowano tam mokry śnieg i płynącą wodę.
Glacjolog Jack Kohler nie może prowadzić badań terenowych. Naukowcy mieli mierzyć pokrywę śnieżną na lodowcach. Zostali jednak uziemieni nie z powodu złej pogody, lecz przez wcześniejsze ocieplenie, deszcz i dodatnie temperatury. Pod śniegiem znajduje się woda, co stwarza zagrożenie dla poruszania się skuterami. Kohler wskazuje, że podobne sytuacje zdarzały się już wcześniej, nawet przez tydzień.
Badacz odnosi zjawiska do szerszych zmian klimatycznych. Wskazuje, że temperatury w Arktyce rosną szybciej niż średnia globalna. Zwraca uwagę na wycofywanie się lodu morskiego. Kolejne miesiące ujawnią, jak daleko sięgają zmiany na Svalbardzie.
Około 50–60 milionów lat temu, w epoce zwanej eocenem, Arktyka była znacznie cieplejsza. Rosły tam lasy — nawet w pobliżu bieguna północnego. Znaleziono skamieniałości drzew, liści i ślady zwierząt, które dziś kojarzymy raczej z umiarkowanym klimatem.
Wyższe stężenie CO₂ w atmosferze (kilkukrotnie większe niż dziś)
Brak trwałej pokrywy lodowej na biegunach
Inny układ kontynentów i prądów oceanicznych
To okres tzw. „Ziemi cieplarnianej” (ang. greenhouse Earth).