W tym roku w Wigilię sklepy w Norwegii muszą być zamknięte

W trzy ostatnie niedziele przed Wigilią, w tym roku będą to pierwsza, druga i trzecia niedziela Adwentu, wszystkie sklepy mogą pozostać otwarte do przedziału 14:00-20:00. Jeśli jednak chodzi o sam dzień przed Bożym Narodzeniem, w tym roku może się wokół niego wywiązać trochę kontrowersji w kraju fiordów.

Praca w niedzielę wypadającą w Wigilię poza kilkoma wyjątkami jest nielegalna. Sklepy poniżej 100 metrów kwadratowych (tzw. brustadbuer) oraz sklepy w typowo turystycznych lokalizacjach mogą nadal pozostać otwarte.

Określenie brustabuer powstało po tym, jak rząd Partii Pracy Torbjørna Jaglanda pod przewodnictwem ówczesnej minister ds. dzieci i rodziny Sylvii Brustad w 1997 r. przedstawił propozycję nowych przepisów dotyczących godzin otwarcia sklepów. W efekcie sprzedaż artykułów codziennego użytku np. w kioskach czy tzw. convenience stores nie była objęta wynikającymi z ustawy ograniczeniami godzin otwarcia, o ile placówki miały powierzchnię mniejszą niż 100 m2 (150 m2 w przypadku stacji benzynowych). Te małe sklepy nosiły przydomek „Brustad-bu”.

– Ponieważ Wigilia przypada w niedzielę, obowiązują zasady dotyczące godzin otwarcia w niedziele – mówi szef działu ds. prawa pracy w Konfederacji Norweskich Przedsiębiorstw (Virke), Per Engeland. – Jeśli niektóre sklepy myślą, że mogą pozostać otwarte ze względu na Wigilię Bożego Narodzenia lub liczą Wigilię jako jedną z trzech ostatnich niedziel przed Bożym Narodzeniem, to się mylą – dodaje.

Istnieje wiele sklepów w Norwegii, które wydłużają godziny otwarcia i zmieniają godziny pracy przed Świętami Bożego Narodzenia i w ich trakcie. Jak wynika z informacji Związku Pracowników Handlu i Biur (HK) na temat świątecznych godzin pracy w 2023 r., wszelkie zmiany w godzinach pracy, korzystanie z nadgodzin lub pracy w godzinach nadliczbowych oraz korzystanie z dodatkowej pomocy i pracowników tymczasowych należy omówić z przedstawicielem związku zawodowego.

W trzy ostatnie niedziele przed wigilią w sklepach objętych układem zbiorowym pomiędzy HK i Virke pracownicy pełnoetatowi mają prawo do 100 proc. dodatku do wynagrodzenia. Zatrudnieni w niepełnym wymiarze godzin mają prawo do dodatku za pracę w weekendy w wysokości 110 koron za godzinę oraz wszelkich dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych.

W sklepach objętych układem zbiorowym pomiędzy HK a NHO zaś pracownicy zatrudnieni w pełnym i niepełnym wymiarze godzin mają prawo do 100 proc. dodatku do wynagrodzenia. W przypadku sklepów nieposiadających układu zbiorowego obowiązują przepisy ustawy o środowisku pracy. Prawo stanowi, że każdemu przysługuje dodatek za nadgodziny w wysokości co najmniej 40 proc.

Niedopuszczalne jest wymaganie od pracownika pracy w dwie kolejne niedziele. HK i Virke zalecają, aby praca w niedziele poprzedzające Wigilię Bożego Narodzenia była dobrowolna, a nie obowiązkowa.

Pracodawca nie może potrącać wynagrodzenia, nawet jeśli w okresie świąt Bożego Narodzenia wymiar czasu pracy jest krótszy, chyba że została zawarta umowa o przeliczaniu średniego czasu pracy. W przeciwnym razie dni pomiędzy drugim dniem świąt a sylwestrem są normalnymi dniami roboczymi. Ponieważ w tym roku zarówno Wigilia, jak i Sylwester przypadają w niedzielę, obowiązują zasady dotyczące godzin otwarcia i pracy w niedziele.

Źródła: HK, FriFagbevegelse, lovdata.no