Norweg-barbarzyńca? Norwescy wikingowie groźniejsi i bardziej brutalni od duńskich pobratymców

Badacze z Norwegii, Niemiec i USA dzięki interdyscyplinarnym badaniom korzystającym z takich dziedzin, jak osteologia (dział anatomii zajmujący się kośćmi), archeologia, filologia i socjologia postawili kilka interesujących tez dotyczących tematyki przemocy w epoce wikingów, zjawiska bardzo istotnego w ówczesnych skandynawskich społeczeństwach, o czym może świadczyć choćby intensywniej nasycona przemocą niż wiele innych zespołów wierzeń mitologia nordycka. Swoje wnioski przedstawili w tekście „Violence as a lens to Viking societies: a comparison of Norway and Denmark”.

Pochówki wzięte pod uwagę w badaniu pokazują, że wikingowie żyjący na terenie dzisiejszej Norwegii mieli więcej broni niż ich „duńscy” pobratymcy (cudzysłowów używam, by zaznaczyć umowność podziału na zjawiska norweskie i duńskie; w czasach, o których mowa, nie były to w końcu w pełni odrębne społeczeństwa – przyp. red.), a na ich szczątkach można znaleźć więcej śladów walki.

Spośród zbadanych szkieletów jedną trzecią tych „norweskich” można powiązać ze zgonem na skutek przemocy. Jeśli zaś chodzi o „duńskie” – takich ze śladami śmiertelnych obrażeń było zaledwie 6 proc. Broni w grobach norweskich wikingów było z kolei aż 50 razy więcej.

Można to rozpatrywać z punktu widzenia gotowości bojowej i odwagi – norwescy wikingowie byliby więc bardziej waleczni –  ale z drugiej strony można to także ująć następująco: „Duńczycy” byli po prostu bardziej cywilizowani, a „Norwegowie” – bardziej barbarzyńscy. Badacze, przedstawiając taką interpretację, sięgają po tradycję socjologiczną wywodzącą się jeszcze od Maxa Webera.

Sądzą, że im bardziej zorganizowana, scentralizowana i hierarchiczna jest struktura społeczna, tym mniej będzie przemocy, bo w danej grupie będą istnieć bardziej subtelne środki egzekwowania władzy niż bezpośrednia, nagła, spontaniczna fizyczna agresja. Przemoc w takich społecznościach oczywiście istnieje, ale monopolem na nią (pod postacią np. kar w systemie sądownictwa) dysponuje w większości przypadków dość wąska elita.

Wynikałoby z tego wszystkiego, że „Dania” była w epoce wikingów bezpieczniejszym miejscem do życia. Takim, w którym ludziom mógł mniej doskwierać ciągły lęk przed przemocą.  W takiej optyce norwescy wojownicy nie byliby sami z siebie, z samej swej natury groźniejsi, tylko na ich terenie było po prostu groźniej.

Źródła: Journal of Anthropological Archaeology, forskning.no, NRK