UE zdecyduje, a przepisy obejmą Norwegię? Spór o kontrolę prywatnych czatów

Decyzja zapadnie poza Norwegią. Jej skutki mogą jednak dotyczyć milionów użytkowników komunikatorów i usług przechowywania danych w kraju, ponieważ projekt został uznany za istotny dla EOG. Kolejne głosowanie w UE zaplanowano na wrzesień.

Chat Control 2.0 ma służyć walce z seksualnym wykorzystywaniem dzieci w Internecie. System ma automatycznie analizować prywatne wiadomości, zdjęcia i pliki, a treści uznane za potencjalnie nielegalne kierować do dalszej, ręcznej kontroli. W Norwegii projekt wywołuje spór między policją, ekspertami od bezpieczeństwa i organem ochrony danych.

Nowe przepisy mogą dotyczyć również komunikatorów używanych codziennie w Norwegii. Projekt obejmował możliwość kontroli szyfrowanych wiadomości w usługach takich jak WhatsApp i Signal, co oznaczałoby konieczność ich analizy jeszcze przed wysłaniem. Takie rozwiązanie budzi sprzeciw ekspertów. Signal zapowiedział nawet możliwość wycofania swojej działalności z Europy, jeśli przepisy pozwolą na skanowanie szyfrowanej komunikacji.

Tjerand Silde z Norweskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego (NTNU) ostrzega przed konsekwencjami dla bezpieczeństwa danych. Jest jednym z ponad 800 ekspertów z 37 państw, którzy podpisali apel przeciwko Chat Control 2.0, wskazując między innymi na zagrożenia związane ze skanowaniem urządzeń użytkowników. Silde uważa, że takie rozwiązanie może osłabić poufność komunikacji. Zwraca też uwagę, że stworzenie technicznej możliwości kontroli może oznaczać powstanie słabości, którą da się wykorzystać w innym celu.

Norweska policja wskazuje z kolei na skalę przestępstw seksualnych wobec dzieci w Internecie. Erlend Røyset Riise z norweskiej Krajowej Jednostki ds. Zwalczania Poważnej Przestępczości (Kripos) podaje, że służby otrzymują każdego roku kilka tysięcy zgłoszeń za pośrednictwem amerykańskiego Narodowego Centrum ds. Dzieci Zaginionych i Wykorzystywanych (NCMEC). UE chce stworzyć własne centrum działające na podobnych zasadach. Według Riise mogłoby to oznaczać dla norweskiej policji więcej informacji i lepsze dane do prowadzenia postępowań.

Norweski Urząd Ochrony Danych Osobowych (Datatilsynet) zajmuje znacznie bardziej sceptyczne stanowisko. Prawnik Svein Gjørtz wskazuje, że kontrola obywatela powinna opierać się na konkretnym podejrzeniu, podczas gdy Chat Control 2.0 może prowadzić do monitorowania dużej liczby osób bez takiej podstawy. Datatilsynet zwraca również uwagę na ryzyko błędów automatycznych systemów. Niewinne zdjęcie dziecka wysłane członkowi rodziny mogłoby zostać błędnie oznaczone, a konsekwencją może być ostrzeżenie lub zablokowanie konta użytkownika.

Norwegia może formalnie domagać się wyjątków lub specjalnych warunków przy wprowadzaniu przepisów przez EOG. W lipcu 2025 roku norweski rząd opowiedział się jednak za niewprowadzaniem takich zastrzeżeń wobec przedłużenia dotychczasowych regulacji. Ostateczny kształt Chat Control 2.0 nadal nie jest przesądzony, a znaczenie dla Norwegów będzie zależało od wyniku dalszych prac i wrześniowego głosowania w UE.