Maksymalna liczba dzieci na jednego dawcę gamet? Kraje nordyckie z propozycją międzynarodowego limitu

Popyt ten doprowadził do wzrostu zależności od komercyjnych banków komórek jajowych i plemników, zwłaszcza w Danii.

– Do tej pory skupialiśmy się na pozyskiwaniu wystarczającej ilości nasienia dla osób bezdzietnych, zamiast chronić dzieci, które przychodzą na świat dzięki oddawaniu nasienia – mówi wiceprzewodnicząca Duńskiej Rady Etyki Ida Donkin w rozmowie z NRK.

W większości państw obowiązują przepisy krajowe, które ograniczają liczbę dzieci, przy których spłodzeniu może pomóc jeden dawca, jednakże brakuje regulacji międzynarodowych. Oznacza to, że jeden dawca może przyczynić się do narodzin nawet setek dzieci.

Cztery rady ds. etyki z krajów nordyckich domagają się zatem wprowadzenia międzynarodowego ograniczenia. Uważają, że kwestię wykorzystywania gamet ponad granicami państwowymi należy rozwiązać na szczeblu europejskim i zachęcają władze krajów nordyckich do współpracy w ramach inicjatywy politycznej mającej na celu umieszczenie tej dyskusji na porządku obrad UE i Rady Europy.

Jednocześnie wyraźnie stwierdzają w dokumencie, że zarówno dawcy, jak i biorcy gamet powinni zostać w pełni poinformowani o krajowych i międzynarodowych ograniczeniach dotyczących liczby dzieci przed dokonaniem jakiejkolwiek donacji.

Dopóki nie zostaną one jednak wprowadzone, rady zachęcają branżę do ustanowienia własnych, dobrowolnych limitów dotyczących liczby dzieci na jedną dawczynię komórki jajowej lub dawcę nasienia. Banki gamet powinny również pozwalać dawcom na ustalenie maksymalnego limitu wykorzystania ich własnych komórek jajowych lub plemników.

W Europie oddawanie nasienia jest dozwolone w 41 krajach, a oddawanie komórek jajowych – w 38 w przypadku par różnopłciowych. Leczenie niepłodności z wykorzystaniem nasienia dawcy jest dostępne dla samotnych kobiet w 33 krajach, a 19 krajów udostępnia takie usługi parom.

Jak wynika z oświadczenia rad etycznych, obecnie kliniki leczenia niepłodności w wielu krajach są w dużym stopniu uzależnione od importowanych gamet. Według norweskich władz ds. zdrowia około 83 procent osób poczętych dzięki nasieniu dawcy w Norwegii zostało poczętych przy użyciu importowanego nasienia, głównie z Danii.

W Finlandii w 2023 roku 21 procent wszystkich dawców ujętych w rejestrze dawców stanowili obcokrajowcy. Szwedzkie kliniki leczenia niepłodności oferują nasienie importowane głównie z Danii, a także komórki jajowe z innych krajów, np. Portugalii.

Sekretarz stanu Karl Kristian Bekeng z Ministerstwa Zdrowia poinformował NTB, że norweska ustawa o biotechnologii, która zawiera również przepisy dotyczące sztucznej inseminacji, zostanie poddana ocenie. Termin wykonania tego zadania upływa 15 maja. Rada ds. Biotechnologii musi również przedstawić własną ocenę do 16 czerwca br.

Źródła: Bioteknologirådet, NRK