Drogi prąd przed zimą. Co z Norgespris i centrami danych w Norwegii?

Według danych Nord Pool przytoczonych przez E24 29 października, średnia cena energii od początku miesiąca w trzech południowych strefach wynosiła 133-146 øre za kWh. W październiku 2025 roku było to 56-69 øre. Tegoroczne dane nie obejmują jeszcze całego miesiąca.

To ceny samej energii, przed podatkami i opłatą za sieć, czyli nettleie. Nie są kwotą, którą każdy zobaczy na rachunku: znaczenie mają umowa ze sprzedawcą oraz korzystanie z dopłat lub Norgespris.

Minister energii Terje Aasland mówił podczas konferencji NVE, norweskiego urzędu zajmującego się energią, o prawdopodobieństwie bardzo wysokich cen zimą. Powodem są m.in. niewielkie zapasy wody w norweskich zbiornikach oraz drogi gaz w Europie. Więcej deszczu mogłoby poprawić sytuację elektrowni wodnych.

Jednocześnie szef NVE Kjetil Lund zapewnił, że urząd nie obawia się o bezpieczeństwo dostaw tej zimy. Norwegia może w razie potrzeby sprowadzać energię z zagranicy. Wysoka cena nie oznacza więc, że gospodarstwom zabraknie prądu.

Obecna stawka Norgespris wynosi 40 øre za kWh bez VAT, czyli 50 øre tam, gdzie naliczany jest VAT. Osobno płaci się m.in. za sieć, podatki i opłaty sprzedawcy. Nadal potrzebna jest też zwykła umowa na dostawę energii.

Program obejmuje do 5000 kWh miesięcznie dla domu lub mieszkania i do 1000 kWh dla domku wypoczynkowego, na punkt pomiarowy. Zużycie ponad limit jest rozliczane według umowy ze sprzedawcą.

Stała cena daje przewidywalność, ale nie gwarantuje najniższego rachunku. Gdy cena rynkowa spada poniżej Norgespris, uczestnik nadal płaci ustaloną stawkę. Gospodarstwa, które nie wybiorą programu, mogą korzystać ze zwykłych dopłat do prądu (strømstøtte) na obowiązujących zasadach.

Według wstępnych danych Ministerstwa Energii w pierwszym roku Norgespris wypłacono około 19,8 mld koron wsparcia. Kwota obejmuje gospodarstwa domowe i właścicieli domków wypoczynkowych.

Obecny okres Norgespris kończy się 31 grudnia 2026 roku. Program nie przedłuży się automatycznie. Ministerstwo Energii podało, że ponowne zamówienia będzie można składać od 5 stycznia 2027 roku.

Zamówienie do końca 14 stycznia zapewni rozliczenie od 1 stycznia. Przy późniejszym zgłoszeniu Norgespris będzie działać od dnia zamówienia.

Rząd proponuje podniesienie stawki do 45 øre za kWh bez VAT, czyli 56,25 øre z VAT. To na razie propozycja budżetowa. Ostateczną cenę ma ustalić Storting podczas przyjmowania budżetu w grudniu.

Osobny problem dotyczy kolejnych lat. W analizie przedstawionej 29 października NVE sprawdziło, jak rosnące zużycie energii może wpłynąć na rynek do 2035 roku.

Centra danych to duże serwerownie obsługujące m.in. usługi internetowe. Potrzebują prądu zarówno do pracy urządzeń, jak i ich chłodzenia. Obecnie zużywają około 3 TWh rocznie. Gdyby powstały wszystkie projekty, którym przydzielono już moc w sieci, zużycie mogłoby sięgnąć 25 TWh w 2035 roku. Jedna TWh to miliard kWh.

Nie wszystkie planowane inwestycje muszą powstać. Skala jest jednak duża: około połowy mocy zarezerwowanej dla nowych odbiorców w sieci przypada na centra danych. Chodzi o planowane przyłączenia, a nie połowę obecnego zużycia prądu w kraju.

Norwegia produkuje dziś w typowym roku około 15 TWh energii więcej, niż zużywa. NVE wskazuje, że rosnące zapotrzebowanie przy zbyt małej ilości nowej produkcji może tę nadwyżkę zlikwidować. W suchych latach oznaczałoby to większą zależność od importu.

Przy większym zużyciu i ograniczonej budowie nowych farm wiatrowych średnie ceny w 2035 roku mogą być o 35-55 proc. wyższe od wcześniejszych szacunków na ten sam rok. Nie jest to zapowiedź podniesienia dzisiejszych rachunków o taki procent. Analiza NVE pokazuje skutki różnych założeń dotyczących zużycia i budowy nowych źródeł energii.

Długoterminowy wzrost cen nie jest przesądzony. Statnett, operator głównej sieci przesyłowej, w analizie z 19 października zakłada w wariancie bazowym spadek średnich cen na południu i w środkowej Norwegii w kolejnych latach. Uwzględnia m.in. tańszą energię w sąsiednich krajach. Obie analizy opierają się na innych założeniach, dlatego nie dają jednej pewnej ceny przyszłego prądu.

Na rachunku warto sprawdzić osobno cenę energii, opłaty sprzedawcy i nettleie. Osoby rozważające Norgespris mogą w Elhub sprawdzić własne zużycie i porównać, jak program wypadłby przy ich wcześniejszych rachunkach. Wynik takiego porównania dotyczy przeszłości, nie gwarantuje przyszłych oszczędności.

Obecni uczestnicy powinni zapisać sobie termin ponownego zamówienia: 5-14 stycznia 2027 roku, jeśli chcą zachować Norgespris od początku nowego roku.