Norwegia wydaje rekordowe kwoty na wojsko? Lata temu strach był większy
Norwegia szybko zwiększa wydatki na obronę. Według Centralnego Biura Statycznego (SSB) duże znaczenie ma wsparcie dla Ukrainy. W 2024 roku świat przeznaczał na obronność średnio 2,5 proc. PKB, ale w przeszłości poziom był wyższy.
Po zakończeniu zimnej wojny i upadku muru berlińskiego w 1989 roku udział wydatków obronnych zaczął spadać.
Fot. Adobe Stock, licencja standardowa (zdjęcie poglądowe)
Podsumowanie artykułu
SSB wskazuje, że wydatki obronne zmieniają się wraz z wojnami, napięciami międzynarodowymi, poziomem PKB i kryzysami gospodarczymi. Na początku lat 60. świat mógł przeznaczać na obronę ponad 6 proc. PKB. Obecnie wzrost jest widoczny głównie w NATO. Sojusz zakłada, że państwa członkowskie mają osiągnąć poziom co najmniej 3,5 proc. PKB na bezpośrednie wydatki obronne do 2035 roku.
Norwegia przyspiesza po 2022 roku
Norwegia jest na drodze do osiągnięcia celu NATO. Wydatki wzrosły w 2023, 2024 i szczególnie w 2025 roku. SSB wskazuje, że duży wpływ miała pomoc dla Ukrainy. Bez tego wsparcia udział wydatków obronnych w norweskim PKB byłby w 2025 roku podobny do poziomu z połowy lat 90.
W europejskich państwach NATO i Kanadzie, w tym w Norwegii, wydatki obronne wzrosły z 1,4 proc. PKB w 2014 roku do 2,3 proc. w 2025 roku. USA nadal przeznaczają na obronę większą część PKB niż większość sojuszników. Ich udział w całych wydatkach NATO spadł jednak po 2021 roku. W 2025 roku wyniósł nieco poniżej 62 proc.
W europejskich państwach NATO i Kanadzie, w tym w Norwegii, wydatki obronne wzrosły z 1,4 proc. PKB w 2014 roku do 2,3 proc. w 2025 roku. USA nadal przeznaczają na obronę większą część PKB niż większość sojuszników. Ich udział w całych wydatkach NATO spadł jednak po 2021 roku. W 2025 roku wyniósł nieco poniżej 62 proc.
Wydatki na obronność jako procent PKB dla NATO i wybranych krajów. Dane za lata 2024 i 2025 są szacunkowe i dotyczą wydatków. PKB podano w cenach z 2021 r.Il. SSB
Świat wydawał więcej w czasie zimnej wojny
Na początku lat 70. NATO przeznaczało na obronę większą część PKB niż obecnie. W 1970 roku było to 6,7 proc. dla całego Sojuszu. USA miały wtedy 8,7 proc. Norwegia osiągała 4,1 proc. PKB.
Po 1980 roku udział wydatków zaczął spadać. Wpływ miały koniec zimnej wojny i upadek muru berlińskiego w 1989 roku. SSB wskazuje też na tzw. dywidendę pokoju, czyli możliwość przesuwania części środków publicznych na inne cele. W Norwegii obrona była szóstą kategorią wydatków publicznych zarówno w 1995, jak i w 2024 roku.
Po 1980 roku udział wydatków zaczął spadać. Wpływ miały koniec zimnej wojny i upadek muru berlińskiego w 1989 roku. SSB wskazuje też na tzw. dywidendę pokoju, czyli możliwość przesuwania części środków publicznych na inne cele. W Norwegii obrona była szóstą kategorią wydatków publicznych zarówno w 1995, jak i w 2024 roku.
Wydatki na obronność jako procent PKB na świecie, w UE, Norwegii i USA.Il. SSB
Wydatki na obronność jako procent PKB na świecie, w Rosji i na Ukrainie.Il. SSB
Ankieta
Więcej na wojsko w Norwegii: popierasz, czy wolisz inne wydatki?
Dane światowe są mniej pewne niż dane NATO, ale pokazują podobny kierunek zmian. Wydatki rosły w okresach napięć, m.in. podczas wojny w Wietnamie, po inwazji ZSRR na Afganistan, po atakach z 2001 roku oraz po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny w Ukrainie w 2022 roku. W 2021 roku globalne wydatki obronne wynosiły poniżej 2,2 proc. PKB. W 2024 roku zbliżyły się do 2,5 proc. W Ukrainie skala była znacznie większa: w 2022 roku wydatki obronne sięgnęły 25 proc. PKB, a w latach 2023–2024 oscylowały wokół 35 proc. lub przekraczały poziom.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Co znaczy 3,5% PKB na wojsko?
Czy pomoc Ukrainie liczy się do celu NATO?
Co to jest „dywidenda pokoju”?
Czy to odbije się na podatkach i usługach?
Czemu udział USA w NATO spada?
Jak oceniasz ten artykuł?
A jeśli Rosja zaatakuje Norwegię? Prawie czterech na dziesięciu zapytanych nie wierzy, że USA wesprze kraj fiordów
Norwegia chce być jak Polska. Jasna deklaracja w sprawie wydatków na obronność
Nie czołgi i drony. Norwegia wie, jak zaatakuje Rosja
Rekordowe miliardy na wojsko to za mało. Norwegia przed trudną decyzją
Sprzedaż broni nowym „złożem ropy i gazu” Norwegii? Ekspert mówi o szansie na biznes
Za mało ludzi, sprzętu i pieniędzy: problemy norweskiej armii
Eksperci ostro o budżecie Norwegii. Wyliczają, jak zaoszczędzić 40 miliardów koron
Partia Pracy nokautuje rywali. Rośnie przewaga nad prawicową i lewicową konkurencją
Støre w Kijowie w rocznicę rosyjskiego ataku. Padły konkretne deklaracje
Norwegia – królowa europejskiej broni. Eksport uzbrojenia rośnie w olbrzymim tempie
Dodaj komentarz
0 / 300
Wyślij
Jeszcze nikt nie skomentował
Napisz pierwszy komentarz