Praca w norweskiej ochronie zdrowia. Polski dyplom, autoryzacja i wymagania językowe

Trzy na dziesięć pielęgniarek uczestniczących w badaniu zgłasza problemy językowe w pracy co tydzień, a 8 proc. codziennie. Aż 98,2 proc. ankietowanych uważa niewystarczającą znajomość norweskiego za zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów. Nieporozumienia dotyczą przede wszystkim ustnych poleceń, ale pojawiają się również w dokumentacji i wypisach ze szpitala. Dwie trzecie respondentów wskazuje, że powodują dodatkową pracę. 15 proc. deklaruje, że zetknęło się z sytuacją, w której problemy językowe doprowadziły do szkody u pacjenta. To relacje uczestników ankiety, a nie urzędowa statystyka błędów medycznych. Podanych odsetków nie można odnosić do wszystkich pacjentów ani wszystkich pracowników ochrony zdrowia.

Żeby wykonywać w Norwegii zawód wymagający uprawnień, co do zasady trzeba uzyskać norweską autoryzację, czyli autorisasjon, lub odpowiednią licencję. Wnioski rozpatruje Norweska Dyrekcja ds. Zdrowia - Helsedirektoratet. Dla lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek, położnych i farmaceutów z odpowiednimi kwalifikacjami z UE/EOG istnieje system automatycznego uznawania wykształcenia spełniającego określone wymagania.

Nadal trzeba złożyć wniosek i udokumentować kwalifikacje. Określenie „automatyczne uznawanie” nie oznacza, że sam polski dyplom zastępuje norweską decyzję. W innych zawodach, np. fizjoterapeuty czy helsefagarbeider, urząd porównuje kwalifikacje z norweskimi wymaganiami. Przy istotnych różnicach może wymagać stażu adaptacyjnego lub testu umiejętności.

W procedurze autoryzacji dla osób wykształconych w Polsce i innych państwach UE/EOG nie ma ogólnego obowiązku przedstawienia certyfikatu B2. Obowiązuje natomiast wymóg znajomości języka wystarczającej do bezpiecznego wykonywania pracy.

Pracodawca ma sprawdzić umiejętności potrzebne na konkretnym stanowisku. Helsedirektoratet zaleca, aby zatrudniany personel potrafił udokumentować norweski na poziomie B2 w mowie i piśmie. Placówka może postawić wyższe wymagania.

Szpital lub dom opieki może więc oczekiwać certyfikatu również od osoby, która ma już autoryzację. Za wystarczającą znajomość języka odpowiadają zarówno pracodawca, jak i sam pracownik. Odrębna procedura dodatkowych wymogów, obejmująca język, kursy i - zależnie od zawodu - egzaminy, dotyczy zasadniczo osób wykształconych poza UE/EOG. Nie należy automatycznie odnosić jej do absolwentów polskich uczelni.

W pracy medycznej potrzebna jest umiejętność dokładnego przekazania objawów, zrozumienia polecenia dotyczącego leczenia i wyjaśnienia pacjentowi dalszego postępowania. Znaczenie ma również komunikacja z osobami niedosłyszącymi lub z zaburzeniami poznawczymi. Dokumentację pacjenta prowadzi się co do zasady po norwesku. Duński i szwedzki są dopuszczalne, jeśli zapewnia to bezpieczne wykonywanie obowiązków. Użycie innego języka wymaga szczególnego uzasadnienia i zgody Statens helsetilsyn. Przed przyjęciem oferty warto zapytać, jak placówka ocenia język, jak wygląda wdrożenie do dokumentacji oraz czy zapewnia wsparcie w nauce terminologii medycznej.

Osoby z zagranicznym wykształceniem składają wniosek o autoryzację elektronicznie przez Altinn. Opłata dla osób wykształconych w UE/EOG wynosi obecnie 1665 NOK. Helsedirektoratet podaje 3 miesiące jako czas rozpatrywania wniosków z tej grupy. Termin dla kompletnej dokumentacji nie oznacza jednak, że decyzja zawsze przyjdzie trzy miesiące po pierwszym wysłaniu formularza. Brakujące załączniki mogą wydłużyć postępowanie. Sama oferta zatrudnienia nie daje pierwszeństwa w kolejce. Termin rozpoczęcia pracy wymagającej autoryzacji warto więc ustalać z uwzględnieniem czasu potrzebnego na decyzję.

Lista zależy od zawodu i przebiegu wykształcenia. Dla pielęgniarek Altinn wymienia m.in.:

• dyplom;
• suplement lub wykaz przedmiotów;
• zaświadczenie o zgodności wykształcenia z minimalnymi wymaganiami unijnymi, tzw. Certificate of Conformity;
• ewentualne dodatkowe dokumenty dotyczące uprawnień lub doświadczenia.

Dla osób z wykształceniem pielęgniarskim z Polski Altinn nie wymaga przesyłania dokumentu potwierdzającego aktualny status zawodowy. Nie znosi to wymogu udokumentowania kwalifikacji. Urząd może również poprosić o dodatkowe informacje. Załączniki powinny być skanami oryginałów w formacie PDF. Zdjęcia dokumentów nie są akceptowane. Przed wysłaniem wniosku trzeba sprawdzić instrukcję dla swojego zawodu, w tym wymagania dotyczące tłumaczeń.

Przy kwalifikacjach pielęgniarskich i położniczych zdobytych w dawnym systemie znaczenie ma 1 maja 2004 roku. Przepisy uwzględniają zarówno datę uzyskania kwalifikacji, jak i rozpoczęcia kształcenia. Dla wskazanych w przepisach starszych dyplomów możliwe jest uznanie na podstawie praw nabytych. Może być wtedy potrzebne zaświadczenie o faktycznym i legalnym wykonywaniu zawodu przez co najmniej 3 kolejne lata w ciągu 5 lat poprzedzających wydanie zaświadczenia. Przepisy przewidują również ścieżkę opartą na odpowiednich studiach pomostowych zakończonych licencjatem. Nie jest to jeden uniwersalny warunek dla każdego starszego dyplomu. Znaczenie mają rodzaj ukończonej szkoły, dokumenty i przebieg pracy. Właściwa okręgowa izba pielęgniarek i położnych pomoże ustalić, jakie zaświadczenie może wydać w konkretnej sytuacji.

Bariera językowa może dotyczyć również Polaka korzystającego z norweskiej ochrony zdrowia. Jeśli nie rozumiesz informacji o diagnozie, lekach lub zabiegu, zgłoś to personelowi. Placówka ma obowiązek ocenić potrzebę skorzystania z tłumacza i zapewnić taką pomoc, gdy jest konieczna dla bezpiecznego leczenia. Koszt potrzebnego tłumaczenia pokrywa ochrona zdrowia. Dzieci co do zasady nie mogą pełnić funkcji tłumacza. Także dorosły członek rodziny nie powinien zastępować wykwalifikowanego tłumacza przy przekazywaniu informacji wymagających medycznej precyzji. Potrzebę tłumaczenia najlepiej zgłosić już podczas umawiania wizyty.