Bonusowy tato, tygrysia mama i dziecko orchidea. Model norweskiej rodziny stale się zmienia

Najczęściej trafić można na nie w czasopismach, na blogach, na forach internetowych albo w wynikach badań psychologów. Niektóre pojawiają się jednorazowo, inne zostają w naszej mowie na dłużej.

— To zaskakujące, jak bardzo kreatywne są nowe słowa określające rodzinę, rodziców i dzieci. — opowiada Ole Våge z Rady Języka Norweskiego, zwanej Språkrådet, oficjalnego organu regulującego użycie języka norweskiego. — Często jest tak, że nowe słowa tworzymy poprzez łączenie tych, które już istnieją. Takie neologizmy ilustrują zazwyczaj w dość bezpośredni sposób, jak na wygląda dany model rodziny — tłumaczy Våge.

Na przykład: „stjernefamilie, gwiezdna rodzina”, to rodzina, którą w najlepszy sposób ilustruje symbol gwiazdy — w tej rodzinie poszczególni członkowie „odstają” od siebie nawzajem niczym jej ramiona. W „gwiezdnej rodzinie” dziecko ma dwóch ojców, dwie matki, urodziła je surogatka, opiekuje się nim macocha albo ojczym lub występują w niej inne skomplikowane relacje.

Jak się okazuje, teraz już niemal nikt nie używa słowa stefar (ojczym), kiedy mówi o nowym mężu mamy. Zamiast tego wybiera jedno z tych słów: reservepappa (rezerwowy tato), bonuspappa (bonusowy tato), hverdagspappa (codzienny tato), nestenpappa (prawie tato), lekepappa (tato do zabawy), plastikkpappa (plastikowy tato).

— Stefar brzmi bardzo sztywno i sztucznie. Istnieje wiele alternatyw dla tego słowa, a to, którą wybierzemy, zależy od tego, jaki stosunek mamy do określanej nim osoby. Na przykład „bonusowy tato” brzmi znacznie lepiej niż „rezerwowy tato” — tłumaczy Våge.

Gdy dziecko wychowują dwie kobiety, wówczas jedna z nich nazywana jest fødemor (matka biologiczna), a druga medmor (współmatka). Analogicznie, gdy dziecko wychowuje dwóch mężczyzn, a ich pociechę urodziła surogatka, wówczas niebiologiczny ojciec nazywany jest medfar, współojciec.

Niektóre nowe słowa powstały po to, aby określić pewne modele zachowań rodziców i dzieci. Na przykład løvetannbarn, „dziecko-mlecz” , doskonale sobie radzi, mimo warunków niesprzyjających dorastaniu, takich jak alkoholizm, przemoc i zaniedbania w rodzinie. Z kolei orkidébarn, „dziecko-orchidea” to przeciwieństwo løvetannbarn – dziecko szczególnie delikatne i wrażliwe, które wymaga specjalnej uwagi i opieki.

Rodzice też bywają różni. Curlingforeldre to rodzic, który usuwa z życia dziecka przeszkody i we wszystkim je wyręcza. Helikopterforeldre to rodzic nadopiekuńczy, który zbyt często wtrąca się w prywatne sprawy dziecka — nawet, gdy syn albo córka są już w wieku, keidy powinny samodzielnie podejmować decyzje. Jest także tigerforeldre, „rodzic-tygrys” , który wywiera na dziecku dużą presję i oczekuje najwyższych osiągnięć. Speilforeldre to natomiast „rodzic lustrzany” , który próbuje naśladować swoje dziecko.

No i wreszcie stressforeldre, „rodzic stresujący” – ten narzuca dziecku zbyt wiele obowiązków. Znacie takich?