Miasteczko Rjukan docenione przez UNESCO

Inżynier Eyde oraz badacz Kristian Birkeland postanowili połączyć swoje siły i zamienić energię wody w energię elektryczną. Zwieńczeniem ich pracy była fabryka chemiczna i ogromna elektorwnia Norsk Hydro w Rjukan i Notodden. W 1909 roku zostało otwarte połączenie do Porsgrunn - bramy światowego rynku. 

Sam Eyde, fot. wikipedia.org

Prace zakończono w 1920 roku. W ciągu kilkunastu lat Rjukan przekształciło się z ubogiej, rolniczej wioski, zaludnionej przez 100 osób, w nowoczesne miasteczko przemysłowe, gdzie swoje miejsce znalazło kilka tysięcy mieszkańców. Nie ma drugiego takiego miejsca w Norwegii, które rozwijało się tak szybko. 

Zanim jednak ukończono w latach 20. Norsk Hydro, Eyde zrezygnował z kierownictwa nad elektorwnią i został dyplomatą. Przez pewien czas był ambasadorem Norwegii w... Polsce! Niektóre źródła historyczne mówią, że przyjaźnił się z Józefem Piłsudskim. 

Przez pewien czas w Rjukan produkowano "ciężką wodę", którą stosowano jako moderatora w reaktorach jądrowych. Podczas II wojny światowej niemiecki przemysł zbrojeniowy potrzebował "ciężkiej wody" do prac nad bronią jądrową. Aby ochronić fabrykę przed najazdami, alianci bronili okolic Rjukan podczas "bitwy o ciężką wodę". 

Elektrownia w 1935 roku, fot. wikipedia.org

Wydarzenia związane z budową Norsk Hydro oraz rozwojem Rjukan zapoczątkowały rewolucję przemysłową w Norwegii oraz powstanie państwa opiekuńczego. Niewielki punkt na mapie Norwegii stał się zaczątkiem wielkich zmian. 

Sam Eyde był nie tylko współzałożycielem Norsk Hydro, jego zasługi dla Rjukan idą o wiele dalej. Wciśnięte pomiędzy góry miasteczko w okresie jesienno-zimowym zawsze pozbawione było słonecznego światła. Na początku XX wieku Eyde zaprojektował system luster do oświetlania doliny. Nie udało mu się zrealizować pomysłu - był zbyt innowacyjny jak na tamte czasy. Jednak pomysł przetrwał lata i idea ruchomych luster weszła w życie w 2013. 

Obecnie 450 metrów ponad rynkiem stoją trzy wielkie lustra o łącznej powierzchni 51m² i oświetlają obszar o średnicy 600 metrów. System jest sterowany komputerowo i zasilany bateriami słonecznymi. 

fot. commons.wikimedia.org

Ten imponujący ośrodek przemysłu chemicznego robi wrażenie do dzisiaj. Niezwyłkość miasteczka została niedawno doceniona przez komisję UNESCO i Rjukan nominowano do Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO. Pomiędzy 28 czewrca a 8 lipca w Bonn odbędą się obrady komisji. Wówczas poznamy decyzję. 

fot. wikipedia.org

Trzymamy kciuki za norweskie Rjukan! 

Źródła: visitrjukan.com, wikipedia.org, hydro.com, norwaytoday.info, podroze.onet.pl 

Zdjęcie frontowe: wikimedia.org - G.Lanting - Creative Commons Attribution 3.0