Upadłość firmy w Norwegii: Jak zamknąć firmę w Norwegii, by móc zacząć od nowa?

Przy współpracy z ekspertami z kancelarii Advokatfirma Nierzwicki & Bluszko AS, analizujemy, jakie pułapki czyhają na przedsiębiorców w obliczu niewypłacalności i jak zabezpieczyć swój prywatny majątek przed długami spółki.

W Norwegii istnieją dwie drogi do ogłoszenia upadłości: oppbudsbegjæring (wniosek własny zarządu) oraz konkursbegjæring (wniosek wierzycieli). Różnica między nimi to nie tylko formalność, to kwestia bezpieczeństwa prawnego. Kluczowym błędem wielu właścicieli norweskich spółek (AS) jest zwlekanie z decyzją o zamknięciu biznesu do momentu, aż to wierzyciele – tacy jak Skatteetaten czy pracownicy – przejmą inicjatywę.

Aspekt finansowy: Gdy wniosek składa zarząd, spółka unika opłaty sądowej w wysokości ok. 56 000 NOK. Dla firmy bez płynności to ogromna różnica.

Domniemanie rzetelności: Samodzielne zgłoszenie upadłości w momencie utraty płynności (insolvens) jest sygnałem dla sądu i syndyka, że zarząd panuje nad sytuacją i działa etycznie, chroniąc interesy kontrahentów.

Złożenie wniosku przez zarząd (oppbudsbegjæring) jest strategicznie znacznie korzystniejsze niż upadłość wymuszona przez podmioty zewnętrzne (konkursbegjæring). Dlaczego?

Koszty: Jeśli to zarząd składa wniosek, spółka jest zwolniona z wysokiej opłaty sądowej (wynoszącej obecnie ok. 56 000 NOK).

Kontrola nad procesem: Samodzielne zgłoszenie upadłości pozwala uniknąć oskarżeń o działanie na szkodę wierzycieli i kontynuowanie działalności „na ich koszt”.

Bezpieczeństwo pracowników: Szybka upadłość uruchamia Fundusz Gwarancyjny (NAV Lønnsgaranti), co pozwala pracownikom odzyskać zaległe pensje.

Wielu przedsiębiorców błędnie zakłada, że forma prawna spółki z o.o. (Aksjeselskap) całkowicie chroni ich prywatny portfel. Norweska ustawa o spółkach (Aksjeloven § 17) przewiduje jednak wyjątki. Zarząd może odpowiadać osobiście za długi firmy, jeśli:

• Działalność była kontynuowana mimo ewidentnej niewypłacalności (tzw. „jazda na koszt wierzycieli”).

• Zaciągano nowe zobowiązania, wiedząc, że firma nie będzie w stanie za nie zapłacić.

• Dokonano nieuzasadnionych wypłat ze spółki lub preferencyjnej spłaty wybranych wierzycieli kosztem innych.

„Rynek na nowo odkrył przepisy dotyczące odpowiedzialności osobistej członków zarządu. Jeśli firma zaciąga nowe zobowiązania, wiedząc, że nie ma środków na ich pokrycie, jej kierownictwo stąpa po bardzo cienkim ludzie” – ostrzegają prawnicy z kancelarii Nierzwicki & Bluszko.

Zbankrutować z klasą i zgodnie z prawem to sztuka, która wymaga odpowiedzi na kilka kluczowych pytań jeszcze przed wizytą w sądzie:

• Których wierzycieli spłacić w pierwszej kolejności, by nie narazić się na prokuratorskie zarzuty?

• Jak odzyskać pożyczki, które właściciel prywatnie wpłacił do spółki?

• Kiedy jest najlepszy moment na założenie nowego podmiotu, by nie został on uznany za „firmę-krzak”?

• Jak uniknąć zakazu prowadzenia działalności gospodarczej (konkurskarantene)?

Syndyk wyznaczony przez sąd (Bostyrer) prześwietli historię spółki wstecz. Kluczowe punkty zapalne to:

• Priorytetyzacja długów: Czy przed upadłością spłacono rodzinę/pożyczki prywatne, zostawiając Skatteetaten z niczym? To prosta droga do oskarżeń o działanie na szkodę wierzycieli.

• Podatek od wynagrodzeń (Skattetrekk): To „świętość” w norweskim systemie. Niewypłacenie potrąconych zaliczek na podatek jest najczęstszą przyczyną postępowań karnych przy upadłościach.

• Umowy szczególnego ryzyka: Darowizny na rzecz krewnych czy nagła sprzedaż majątku spółki po zaniżonych cenach tuż przed bankructwem zostaną niemal na pewno cofnięte przez syndyka (omstøtelse).

Norweski rynek oferuje możliwość zakupu „spółek-gotowców” (hylleselskap), co pozwala na start w ciągu 24 godzin. Jednak mec. Tomasz Nierzwicki ostrzega przed zbyt pośpiesznym transferem majątku do nowego podmiotu.

Najbezpieczniejszą ścieżką jest nabycie maszyn, narzędzi czy przejęcie pracowników od starej spółki za zgodą syndyka. Daje to gwarancję, że nowa firma nie zostanie obciążona długami „poprzedniczki” w ramach sukcesji prawnej.

Upadłość paradoksalnie bywa ratunkiem dla pracowników. Dopóki firma „dryfuje” bez pieniędzy, pracownicy są w zawieszeniu. Oficjalne ogłoszenie upadłości otwiera im drogę do funduszu gwarancyjnego NAV, który pokrywa zaległe pensje i urlopowe (feriepenger). Odpowiedzialny pracodawca, widząc brak szans na ratunek, składa wniosek o upadłość właśnie po to, by jego zespół nie został z niczym.

Pamiętajmy, że celem mądrego bankructwa jest ochrona reputacji i stworzenie fundamentów pod nowy, bezpieczny biznes. Zamiast „zapijać smutki” i unikać telefonów od windykatorów, warto postawić na rzetelną analizę prawną stanu aktywów i pasywów.

Skonsultuj swoją sytuację z profesjonalistami. Partner artykułu, kancelaria Advokatfirma Nierzwicki & Bluszko AS, specjalizuje się w norweskim prawie pracy, spółek i prawie upadłościowym, pomagając przedsiębiorcom bezpiecznie przejść przez najtrudniejsze momenty w biznesie.